Siyasiler her ne kadar palyatif söylemlerle iktisadi tablo daki bozulmayı palyatif söylemlerle yumuşatmaya kalksalar da;mamafih Türkiye İstatistik Kurumu’nun en son olarak 29.06.2022 günlü yayımladığı Haziran/2022 Ayı Ekonomik Güven Endeksi verilerine göre;Ekonomik güven endeksi Mayıs ayında 96,7 iken, Haziran ayında %3,3 oranında azalarak 93,6 değerini aldığı açıklandı.Bu oran son bir yılın en düşük oranı olarak kayda geçti. Bu kapsamda bir önceki aya göre Haziran ayında tüketici güven endeksi %6,2 oranında azalarak 63,4 değerini, reel kesim (imalat sanayi) güven endeksi %2,2 oranında azalarak 104,6 değerini, hizmet sektörü güven endeksi %1,7 oranında azalarak 119,6 değerini, perakende ticaret sektörü güven endeksi %2,3 oranında azalarak 118,7 değerini aldı. İnşaat sektörü güven endeksi %1,7 oranında artarak 83,0 değerine yükseldi.TÜİK’in Haziran/ 2022 Ayı ekonomik Güven Endeksi verileri detayı ile değerlendirildiğinde çift rakamlı yüksek enflasyonun(Mayıs ayı:%73,5) yükselişini devam ettirdiği bu dönemdeki en fazla düşüş gösteren alt veri Haziran Ayı %63,4 oranı ile tüketici güven endeksi oldu.

* * *

Diğer taraftan diğer alt endekslerdeki azalışlara karşı lık sadece inşaat sektörü güven endeksi %1,7 artış gös tererek %83.0 değerine ulaştı.Bu artış her ne kadar in şaat sektöründeki toparlanama sürecine işaret ediyor sa da, diğer sektörlerde olduğu gibi inşaat sektöründe ki en temel gereksinim olan inşaat malzemelerinde bü yük artışlar olduğundan; bu toparlanma biraz daha za man alacak gibi gözüküyor. Diğer taraftan bu veriler arasında en fazla dikkat çeken reel kesim(imalat sana yii) güven endeksindeki oran Haziranda %2,2 azala rak %104,6 değerini alması da iyi karşılanabilecek bir durum değil.Nitekim diğer bir alt veri durumundaki perakende ticaret sektörü güven endeksi %2,3 oranında azalarak 118,7 değerini alması da bunu destekli yor. Okuyucularımız açısından Haziran ayı değerlen dirmesinin gereği gibi yapılmasını temin için hatırlat ma yapmak gerekirse;Ekonomik güven endeksinin 100'den büyük olması genel ekonomik duruma ilişkin iyimserliği, 100'den küçük olması ise genel ekonomik duruma ilişkin kötümserliği göstermektedir.

* * *

Gerçekte Makro ekonomik teoride, iktisadi karar birimlerinden birisi tüketicilerdir. Tüketici davranışları, hem karar alıcılar hem de ekonominin gelecek tahminleri ile ilgilenenler için oldukça önemli bir yere sahiptir. Tüketici davranışları ise birden çok faktör tarafından belirlenmektedir. Tüketici davranışlarını etkileyen reel faktörlerin(gelir, faiz vs) dışında önemli bir faktör tüketicilerin gelecekle ilgili beklentilerdir. Bir diğer faktör ise ekonomik ajanlar arasındaki güvendir. Bu iki faktörün pozitif yönde gelişmesi, tüketici davranışlarını olumlu yönde etkilemektedir.Tüketici güveninin oluşumunda birden çok faktöre etkili olmaktadır. Bu faktörlere bağlı olarak oluşacak güven derecesini ölçmek, onu sayısallaştırmak mümkün değildir.Ancak tüketicilerin güven derecesini ölçmek için tüketici güven endeksleri oluşturulmaktadır.

* * *

Sonuç olarak,zaman zaman ya da dönemsel olarak da ortaya çıkan iktisadi kırılganlıklar toplumu oluşturan bireyleri bir arada tutan ve dayanışma ile işbirliğinin temelini oluşturan güven duygusunun böylece aşınmasına da neden olmaktadır. Güven yalnızca bireylerin birbirlerine karşı hissettikleri bir yakınlık ya da vefa hissi değil, aynı zamanda, toplumu oluşturan bireylerin, yurttaş kimlikleri ile tâbi oldukları kurallara, kuralları oluşturan kurumlara ve kurumları idare eden liderlere de olan inançlarını göstermektedir. Dolayısıyla liderlerin nitelikleri ve özellikle kurumsal yapının işleyişi son derece önem kazanmaktadır.Esas olarak Türkiye’nin içinde bulunduğu iktisadi dengesizliklerden kurtulması ve yeniden dengeyi yakalamasının birinci yolu üretimi yeniden ele almasından(reel ekonomiden) geçmektedir. İkinci yolu ise güven telkin edici politika demetinin uygulamaya konulmasından geçmektedir. Üretimi canlandırmanın yolu ise iç talebi(tüketimi) canlandırmanın yanında geleceğin güven telkin edip etmemesine de bağlı bulunmaktadır.

KAYNAK:Haziran/2022 Ayına ait Ekonomik Güven Endeksi Verileri (TÜİK)