Ülkemizdeki yaşam şartları bakımından kovid-19 koronovirüs vakalarındaki artışlarla beraber Türk-İş’in Ağustos/2020 Ayına ait tespitlerinde;”milyonlarca çalışanın ve emeklisinin aylık gelirlerinin asgari ücret düzeyinde veya altında olduğu, işsizliğin ülkenin yakıcı sorunu olmaya devam ettiği, koruyucu sosyal politikalar çerçevesinde sağlanan nakdi ödemelerin yetersizliği temel alındığında, ülkede hayat pahalılığının varlığı önemli olmaktadır.” Denilirken; yaş sebze-meyve fiyatlarına bağlı olarak mutfak harcamasında görülen gerileme Ağustos ayında da devam etti. Böylece son üç ayda mutfak harcaması tutarı -nispeten- azaldı. Ancak, özellikle dar ve sabit gelirli kesimlerin elde ettiği ücret/maaş gelirinin yetersizliği ve fakat yapılması gereken zorunlu harcamaların seviyesi, hayat pahalılığı sorununun sürekliliğini ortaya koyduğu da kayda geçti. Bu kapsamda TÜRK-İŞ (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) çalışanların geçim şartlarını otuz üç yıldan bu yana aralıksız olarak her ay düzenli olarak yaptığı “açlık ve yoksulluk sınırı” araştırması sonuçlarıyla ortaya koymaktadır.” Açıklamasıyla birlikte; TÜRK-İŞ Araştırmasına göre 2020 Ağustos ayında;
-Dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilme si için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 2.383,76 TL,
-Gıda harcaması ile birlikte giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarı ise (yoksulluk sınırı) 7.764,69 TL,
-Bekar bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ ise aylık 2.891,65 TL oldu.
* * *
Bu kapsamdaki Türk-İş açıklamasının detayında;” Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında gıda fiyatları genel bir eğilim olarak artmamış ve bu durum mutfak harcamasını olumlu etkilemiştir. Dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcaması (mutfak masrafı) tutarı yılın ilk sekiz ayı itibariyle önceki yılsonuna göre 221 TL, temel ihtiyaçlar için yapılması gereken toplam harcama ise 720 TL artış göstermiştir. Son bir yıl itibariyle bakıldığında, ortaya çıkan ek harcama gereği gıda için 325 TL, toplam hanehalkı harcaması için 1.059 TL’dir.”denilirken;” Mutfak enflasyonunda yaz durgunluğu hayat pahalılığı sorununu kısmen perdelemektedir. Devletin resmi verilerinde bile, yoksul kesimlerin gıda ve konut (kira, elektrik, yakıt, su) harcamaları aile bütçesinde ağırlıklı yer kaplamaktadır. Yılbaşından bu yana yürürlükte olan net asgari ücret 2.324,70 TL’dir. Dört kişilik bir ailenin zorunlu gıda harcaması tutarı olan açlık sınırını bile karşılamamaktadır. Asgari ücret, dört kişilik ailenin insan onuruna yaraşır bir hayat sürdürebilmesi için yapması gereken harcamaya bir ayın ancak 9 günü için yetmektedir.” Şeklinde vurgu yapılırken, TÜRK-İŞ tarafından hesaplanan gıda endeksi ile TÜİK tarafından hesaplanan gıda fiyatları endeksindeki aylık değişim aşağıdaki şekilde yer almaktadır. Gıda fiyatlarındaki değişimin yönü ve hızı birbirine paralel bir gelişim göstermektedir. Özellikle son üç ay itibariyle gerileme net olarak görülmektedir. Ancak önümüzdeki aydan başlayarak gıda fiyatlarında artış beklenmektedir.“ açıklamasına yer verildiği görüldü.
* * *
Sonuç olarak, TÜRK-İŞ’in bu ay için yaptığı piyasa araştırma sı Ağustos/2020 ayı verileri temel alındığın da “mutfak enflasyonu”ndaki değişim 2020 Ağustos ayı itibariyle yapılan tespitlere de yer verilerek;
-Süt, yoğurt, peynir grubunda; önemli bir fiyat değişikliği olmadı. Ancak, süt ürünlerinde yarım-tam yağlı ayırımı çok belirgin olmadan fiyat farklılığı dikkati çekerken, beyaz peynir, farklı markalarda 800-900-1000 gram kutularda satıldığından fiyatı gerilemiş gibi algılanabilmektedir.
-Et, tavuk, balık, sakatat, bakliyat ürünlerinin bulunduğu grupta; kurban bayramı sonrası et ve sakatat ile tavuk fiyatı değişmedi. Ağırlıklı olarak satılan kültür balıkları fiyatı da aynı kaldı. Tavuk fiyatı ile yumurta fiyatı da değişmedi. Bakliyat ürünleri (kuru fasulye, kırmızı-yeşil mercimek, nohut, barbunya vb.) fiyatlarında geçen aya göre bir değişiklik olmadı.
-Yaş sebze-meyvedeki fiyat gerilemesi bu ay da mutfak harcamasını rahatlatan temel faktör oldu. Mevsime bağlı olarak bazı ürünler pazar tezgahlarında görülmez oldu. Geçtiğimiz ay gerileyerek 7,23 TL olarak hesaplanan sebze-meyve ortalama kilogram fiyatı bu ay 6,59 TL’ye geriledi. Bu ay hem sebzenin hem de meyvenin ortalama kilogram fiyatı geriledi. Sebze ortalama kilogram fiyatı 5,88 TL olarak hesaplanırken (geçen ay 6,63 TL), önceki ay 8,04 TL olan meyve ortalama fiyatı bu ay 7,54 TL oldu.” şeklinde açıklama getirildiği de izleniyor.
KAYNAK: Ağustos/2020 Ayı Açlık ve Yoksulluk sınırı (TÜRK-İŞ
