Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) ile İstanbul Medipol Üniversitesi'nin ortak çalışmasında, kanser tedavisinde kullanılabilecek yeni ilaç adayları geliştirildi. Meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerinde laboratuvar testleri yapılan moleküllerin kanserli hücrelerin çoğalmasını baskıladığı belirlendi. 2018 yılında başlayan araştırma sonucunda geliştirilen dört özgün kimyasal bileşik, Türkiye'nin ardından Avrupa'da da patentle koruma altına alındı.
KANSER HÜCRELERİNİN ÇOĞALMASINI HEDEF ALDILAR
BEUN Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zuhal Gerçek, İstanbul Medipol Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Güzel ve araştırmacı Betül Yaşin'in yer aldığı ekip, kanser hücrelerinin büyümesinde rol oynayan tirozin kinaz enzimlerine odaklandı.
Araştırmacılar, sentezledikleri moleküllerin bu enzimlerin faaliyetlerini baskılayarak kanser hücrelerinin çoğalmasını engelleme potansiyelini laboratuvar ortamında ortaya koydu.
ÜÇ KANSER TÜRÜNDE ETKİLİ BULUNDU
Yaklaşık 26 yıldır BEUN'de görev yapan Prof. Dr. Zuhal Gerçek, moleküllerin kimyasal sentezinin Zonguldak'ta, kanser hücreleri üzerindeki biyolojik testlerinin ise İstanbul Medipol Üniversitesi'nde gerçekleştirildiğini anlattı.
Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) kapsamında desteklenen çalışmanın sonuçlarına ilişkin Gerçek, şu ifadeleri kullandı:
“Yaptığımız çalışmalar neticesinde bu yeni moleküllerin özellikle meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerinde etkili olduğunu kanıtlamış olduk. Ve bu özelliklerini gerek deneysel gerekse teorik olarak ortaya koyduk.”
TÜRKİYE VE AVRUPA'DAN İKİ PATENT
Araştırma kapsamında geliştirilen dört farklı kimyasal bileşik, Türk Patent ve Marka Kurumunun ardından Avrupa'da da patent aldı.
Mevcut tedavilerde karşılaşılan yan etkilerin azaltılması ve ilaç etkinliğinin artırılması hedefiyle yürütülen çalışmanın önemine değinen Prof. Dr. Gerçek, “Neticesinde bir ulusal, bir de Avrupa patenti olmak üzere iki patentle de bu fikrimizi koruma altına aldık. Böylece yerli ve milli ilaç üretiminde ufak bir adım atmış olduk” dedi.
BAKAN MEMİŞOĞLU DA ÇALIŞMAYA DEĞİNMİŞTİ
Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu da Zonguldak ziyaretinde, Türkiye'de ilaç ve tıbbi cihaz geliştirilmesine yönelik araştırmaların desteklendiğini belirtmiş, BEUN'un kanser tedavisi alanındaki çalışmalarını değerli bulduğunu ifade etmişti.
HASTALARDA KULLANILMASI İÇİN YENİ AŞAMALAR GEREKİYOR
Patent alan moleküller henüz hastalarda kullanılan bir kanser ilacı değil. Araştırmanın ilaç geliştirme sürecinde ilerleyebilmesi için ileri deneylerin ve insanlar üzerinde gerçekleştirilecek klinik araştırmaların tamamlanması gerekiyor.
Bu nedenle laboratuvar ortamında elde edilen olumlu sonuçların, hastalardaki tedavi başarısını henüz kanıtlamadığı belirtiliyor.
