Zonguldak kent merkezinde yürütülen yıkım çalışmaları, şehrin saklı kalmış askeri ve toplumsal tarihini bir kez daha gün yüzüne çıkardı. Vakıflar Bölge Müdürlüğü’ne ait binanın yıkılmasının ardından, uzun yıllardır modern kent dokusunun altında adeta görünmez hale gelen ve İkinci Dünya Savaşı yıllarına ait olduğu belirtilen tarihi sığınak girişlerinden biri yeniden ortaya çıktı.
Konunun basına yansımasının ardından Mimarlar Odası Zonguldak Temsilciliği, yazılı bir açıklama yayımlayarak kent yöneticilerini ve Kültür ve Turizm Bakanlığı birimlerini acil göreve çağırdı.
"80 Yıllık Özgün Bir Kültür Varlığı"
Mimarlar Odası tarafından yapılan açıklamada, ortaya çıkan yapının sadece bir beton yığınından ibaret olmadığı, Zonguldak'ın savaş yıllarındaki stratejik önemini gösteren somut bir kültür varlığı olduğu vurgulandı:
"Şayet iddia edildiği gibi bu yapı savaş yıllarında inşa edilmiş bir sığınak ise, yaklaşık seksen yıldır kentte yaşanan tüm değişimlere rağmen ayakta kalabilmiş ve özgünlüğünü büyük ölçüde koruyabilmiş olması son derece önemlidir. Bu durumda söz konusu yapı yalnızca savaş döneminin bir izi değil, aynı zamanda Zonguldak'ın toplumsal, askerî ve kentsel geçmişini yansıtan somut bir kültür varlığı niteliği taşımaktadır. Yetkili kurumlar tarafından korunmasına yönelik gerekli adımlar ivedilikle atılmalıdır.
Dünyadan Örnekler Verildi: "Yıkmak Değil, Projeye Entegre Etmek Gerek"
Çağdaş mimarlık ve modern koruma anlayışının tarihi katmanları yok etmek yerine onları yaşatmayı esas aldığını hatırlatan Mimarlar Odası, yeni yapılacak binanın bu sığınağı yutmaması gerektiğinin altını çizdi: "Dünyanın birçok kentinde yer altı sığınakları, arkeolojik kalıntılar ve tarihî izler yeni yapıların tasarımına entegre edilerek hem korunmakta hem de kamusal yaşama kazandırılmaktadır. Aynı yaklaşım Zonguldak için de uygulanabilir." "Bu alanda yeniden yapılaşma söz konusu olacaksa, hazırlanacak mimari projenin sığınağı koruyan, görünür kılan ve erişilebilir hâle getiren bir anlayışla ele alınması gerekmektedir. Böylece hem yeni yapı ihtiyacı karşılanır hem de kent belleği gelecek kuşaklara aktarılır."
Kent Yöneticilerine Tarihi Soru: "Bu Mirası Koruyacak Vizyonunuz Var mı?"
Arazide yeniden inşaat yapılması noktasında mevzuat olarak yasal bir engel bulunmayabileceğini belirten Mimarlar Odası, topu kentin karar vericilerine atarak şu can alıcı soruyu sordu:
"Kentin karar vericileri, yıllar sonra yeniden gün yüzüne çıkan bu önemli mirası bu kez yerinde korumayı tercih edecek midir? Bugün verilecek karar yalnızca bir yapının değil, Zonguldak'ın tarihine, kimliğine ve kent hafızasına nasıl sahip çıkılacağının da göstergesi olacaktır. Çünkü kentlerin hafızası, ancak onu korumaya istekli yöneticiler olduğu sürece yaşayabilir."
Mimarlar Odası Zonguldak Temsilciliği, bilimsel ve mesleki sorumlulukları gereği bugüne kadar olduğu gibi bugünden sonra da kent kimliğini oluşturan yapıların korunması için mücadelelerini sürdüreceklerini belirterek, kamu yararı adına tüm ilgili kurumları imza atmaya davet etti.
