Zonguldak'ın Devrek ilçesinde yaşayan Fatime Ayvacı, yıllar önce eşine destek olmak için girdiği baston atölyesinde meslek sahibi oldu. Başlangıçta eşinin "Sen yapamazsın" sözleriyle karşılaşan Ayvacı, kararlılığından vazgeçmedi. Zımpara ve boyayla başladığı baston yapımında ustalaşan Ayvacı, yaklaşık 20 yıldır eşiyle birlikte Devrek'in geleneksel el sanatlarından birini yaşatıyor.
"SEN YAPAMAZSIN" SÖZÜ ONU DURDURAMADI
Fatime Ayvacı'nın bastonculukla tanışması, 2003 yılında kayınpederinin hayatını kaybetmesinin ardından başladı.
Ev hanımı olan Ayvacı, eşine yardımcı olmak amacıyla baston atölyesinin satış bölümünde çalışmaya başladı. Ancak zamanla yalnızca satış yapmakla yetinmeyerek baston üretimini de öğrenmek istedi.
Eşine bu isteğini söylediğinde beklemediği bir yanıt aldığını belirten Ayvacı, "Sen yapamazsın" sözüne rağmen denemekten vazgeçmedi.
Bir baston ustasının kendisini cesaretlendirdiğini anlatan Ayvacı, o günleri şu sözlerle hatırlattı:
"Bastoncu bir arkadaşın 'Yap Fatma, bozsan da yıksan da bir şekilde oluyor' demesiyle ağır ağır başladım. Zımpara ve boya yaparak işi öğrendim. Şimdi eşim atölyede kaba halini yapıyor, ben ince işlerine devam ediyorum."
EŞİ KABA İŞÇİLİĞİ, O İNCE İŞLEMELERİ YAPIYOR
Devrek bastonlarının yapımında eşiyle birlikte çalışan Ayvacı, üretimin en fazla sabır isteyen aşamalarından biri olan ince işçilikle ilgileniyor.
Kızılcık ağacından hazırlanan bastonların zımparalanması, boyanması ve süslenmesinde emek veren Ayvacı, mesleğin hem bedensel hem de zihinsel açıdan yorucu olduğunu ifade etti.
Yaklaşık 20 yıldır aynı atölyede çalışan çift, geleneksel baston üretimini sürdürüyor.
EL EMEĞİ BASTONLAR 15 BİN LİRAYA KADAR ÇIKIYOR
Devrek bastonlarında kullanılan motifler ve işçilik, ürünlerin fiyatını da belirliyor.
Fatime Ayvacı'nın verdiği bilgiye göre baston fiyatları bin liradan başlayarak 15 bin liraya kadar yükseliyor.
Özellikle yılan figürlü bastonların ilgi gördüğünü belirten Ayvacı, farklı desenler üzerinde de çalıştıklarını söyledi.
"İşlemelerimizden ve figürlü saplarımızdan dolayı fiyatlar değişiyor. En fazla yılan işlemeli baston yapıyoruz. Yılan ağaçta dolandığı için daha kibar duruyor. Ayrıca baklava dilimi, helezon ve burma gibi motifler de uyguluyoruz."
DEVREK BASTONLARI YURT DIŞINA KADAR ULAŞIYOR
Bastonu bir asalet simgesi olarak gördüğünü belirten Ayvacı, bu geleneksel el sanatının günümüzde hak ettiği ilgiyi yeterince görmediğini düşünüyor.
Ürettikleri bastonların Türkiye'nin farklı şehirlerine kargoyla gönderildiğini anlatan Ayvacı, bazı ürünlerin yurt dışına ve devlet büyüklerine hediye olarak da götürüldüğünü ifade etti.
Ayvacı, "Yurt dışına gönderme imkânımız kısıtlı ama gelip alıyorlar veya alıp hediye götürüyorlar. Türkiye geneline ise kargo yapabiliyoruz. Devrek deyince akla baston ve simit geliyor" dedi.
"SAĞLIĞIMIZ ELVERDİĞİ SÜRECE DEVAM EDECEĞİZ"
Yıllarını verdiği mesleğin giderek daha yorucu hale geldiğini anlatan Fatime Ayvacı, eşinin emekli olmasıyla birlikte çalışma tempolarını azalttıklarını söyledi.
Geleneksel üretimi tamamen bırakmak istemediklerini belirten Ayvacı, sözlerini şöyle tamamladı:
"Ağır ağır devam ediyoruz, nereye kadar gider bilmiyoruz. Yorucu bir iş olduğu için zorlanıyoruz ancak sağlığımız elverdiği sürece devam edeceğiz."
Eşinin yapamayacağını düşündüğü bir meslekte yıllarını geride bırakan Fatime Ayvacı, bugün Devrek bastonlarına el emeğiyle şekil vermeyi sürdürüyor.
