Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Ege Denizi'ndeki Helen Yayı üzerinde meydana gelebilecek büyük bir depremin Türkiye'ye olası etkilerini araştırdı. Geliştirdikleri otomatik hasar belirleme yazılımıyla hazırlanan model, özellikle zayıf zeminli bölgelerdeki riskleri ortaya koydu.
8'İN ÜZERİNDE DEPREM ÜRETME POTANSİYELİ VAR
Helen Yayı'nın deniz tabanında bulunan büyük bir dalma-batma zonu olduğunu belirten Kutoğlu, Japonya açıklarındaki benzer fay sistemlerinde olduğu gibi bu yapının da büyük deprem ve tsunami oluşturma potansiyeline sahip olduğunu söyledi.
Fayın tamamen kırılması ihtimalini değerlendirdiklerini anlatan Kutoğlu, böyle bir senaryonun Türkiye genelindeki etkilerine ilişkin literatürde benzer bir hasar çalışmasına rastlamadıklarını ifade etti.
TÜRKİYE'NİN NEREDEYSE TAMAMINDA HİSSEDİLEBİLİR
Hazırlanan modele göre Helen Yayı'nın bütünüyle kırılması durumunda 8'in üzerinde büyüklükte bir deprem meydana gelebilecek.
Kutoğlu, olası depremin geniş bir coğrafyada hissedileceğini belirterek, "Türkiye coğrafyasının neredeyse tamamında bu deprem hissedilecek" dedi.
Depremin oluşturabileceği en yüksek kuvvetin yer çekimi kuvvetinin yaklaşık beşte birine ulaşabileceğini söyleyen Kutoğlu, bu düzeydeki sarsıntının özellikle çok zayıf ve kötü durumdaki binalarda hasara neden olabileceğini kaydetti.
EGE, MARMARA VE KONYA HAVZASI İÇİN ZEMİN UYARISI
Araştırmada en yüksek sarsıntı etkisinin görülebileceği alanların başında Ege Bölgesi geldi. Riskli zeminlerin Marmara ve İç Anadolu'ya kadar uzandığını belirten Kutoğlu, Konya Havzası'nın da bu bölgeler arasında bulunduğunu aktardı.
Özellikle ovalar ve çöküntü alanlarının zemin yapısına işaret eden Kutoğlu, kentsel dönüşüm çalışmalarında bu bölgelerin öncelikli olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Türkiye'nin kara kesimlerinde bulunan fayların Helen Yayı'na kıyasla çok daha yıkıcı sonuçlar doğurabileceğini de belirten Kutoğlu, yapı güvenliğinde zemin özelliklerinin belirleyici olduğuna dikkat çekti.
EGE KIYILARINDA 2 METREYE KADAR TSUNAMİ HESABI
Araştırmada depremin ardından oluşabilecek tsunami ihtimali de ele alındı.
Kutoğlu, Dünya Tsunami Merkezi'nin hesaplamalarına göre Helen Yayı kaynaklı olası bir tsunamide Ege kıyılarında 1 ila 2 metre arasında dalga yüksekliği görülebileceğini bildirdi.
Kıyı eğiminin çok düşük olduğu bölgelerde deniz suyunun 25 ila 30 metre kadar iç kesimlere ilerleyebileceğini ifade eden Kutoğlu, hesaplanan tsunami büyüklüğünün çok sayıda can kaybına yol açabilecek düzeyde olmadığını değerlendirdi.
Araştırmanın, Helen Yayı'nın tamamen kırılması varsayımına dayanan bir senaryo olduğu, gerçekleşecek bir depremin zamanına ilişkin tahmin içermediği anlaşılıyor.






