Bolu’da yaşayan 90 yaşındaki Mümtaze Karadaş, yarım asırlık emeğiyle geçmişin geleneksel üretim yöntemlerini günümüze taşıyor. Çıkrık kullanmayı kimsenin yardımı olmadan öğrenen Karadaş, yıllardır yünleri ipliğe dönüştürerek çorap ve çeşitli giysiler örüyor.
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte kullanımı giderek azalan çıkrığı yaşatmaya çalışan Karadaş, ilerleyen yaşına rağmen el emeğiyle üretmeye devam ediyor.
40 yaşından sonra öğrendi, 50 yıldır bırakmadı
Mümtaze Karadaş, çıkrıkla yün eğirmeyi 40'lı yaşlarında kendi çabalarıyla öğrendiğini anlattı. Geleneksel yöntemleri öğrenmekte başlangıçta zorlandığını belirten Karadaş, zaman içerisinde ustalaştığını söyledi.
Yarım asırdır çıkrık başında emek veren Karadaş, geçmişte insanların giyim ihtiyaçlarının önemli bir bölümünü kendi ürettikleri yün ipliklerle karşıladığını dile getirdi.
“Yata kalka kendi kendime öğrendim”
Çıkrık kullanmayı öğrenme sürecini anlatan Mümtaze Karadaş, şu ifadeleri kullandı:
“Ben çıkrığı birazcık geç öğrendim. 40'lı yaşlarımda öğrendim. Yapmayı zorla kendi kendime öğrendim. Yata kalka öğrendim. Eskiden çıkrık çok kullanılıyordu. Pantolon, şalvar, çorap yünle yapılıyordu.”
Yünleri ipliğe dönüştürüp kıyafet örüyor
Yıllardır aynı yöntemle üretim yapan Karadaş, çıkrık yardımıyla yünleri ince ipliklere dönüştürüyor. Hazırladığı iplikleri kullanarak çorap ve çeşitli kıyafetler örüyor.
Eskiden birçok evde kullanılan çıkrığın günümüzde neredeyse unutulduğunu belirten Karadaş, “Çıkrıkla yünü ipe dönüştürüyoruz, iple de çorap, don örüyoruz. Elimizle yapıyoruz. Eskisi gibi şimdi kullanılmıyor, çıkrık artık öldü” dedi.
“Artık kolum bacağım tutmaz oldu”
90 yaşına ulaşan Mümtaze Karadaş, sağlık ve yaşlılığa bağlı fiziksel güçlükler nedeniyle eskisi kadar rahat çalışamadığını ifade etti.
Buna rağmen yılların alışkanlığından kopamayan Karadaş, üretmeye devam etmek için çaba gösteriyor.
İlerlemiş yaşının getirdiği zorlukları anlatan Karadaş, “Artık kolum bacağım tutmaz oldu, gözüm görmez oldu. Biz bu geleneği yaşatıyoruz” sözleriyle durumunu dile getirdi.
Torunlarına öğretmek istiyor
Yıllarca emek verdiği çıkrık geleneğinin kendisiyle birlikte unutulmasını istemeyen Mümtaze Karadaş, çocuklarının ve torunlarının da bu sanatı öğrenmesini arzuluyor.
Karadaş, geleneği ailesine aktarmak için çıkrığını Seben'den getirdiğini belirterek, “Seben'den çocuklarım, torunlarım öğrensin diye çıkrığı onlara getirdim ama üretmeyecekler herhalde” ifadelerini kullandı.
Yarım asırlık emeğiyle geleneksel el sanatlarını yaşatmaya çalışan Karadaş, yeni nesillerin çıkrığa ilgi göstermesini bekliyor.
