Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı (TÜİK) 2. çeyrek büyüme rakamlarına göre; Türkiye ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 9,9, bir önceki çeyreğe göre yüzde 11,0 küçüldü. Piyasanın beklentisi yıllık bazda yüzde 10,0 küçülme yaşanacağı yönünde tahmin yürütülüyordu. Üretim yöntemine göre cari fiyatlarla GSYH tahmini, bu yılın ikinci 3 aylık döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1,3 artarak 1 trilyon 41 milyar 643 milyon lira olarak gerçekleşti. GSYH’yi oluşturan faaliyetler incelendiğinde bu yılın ikinci çeyreğinde, geçen yılın aynı dönemine kıyasla zincirlenmiş hacim endeksi olarak tarım yüzde 4,0, bilgi ve iletişim faaliyetleri yüzde 11,0, finans ve sigorta faaliyetleri yüzde 27,8, gayrimenkul faaliyetleri yüzde 1,7 arttı. Sanayi yüzde 16,5, inşaat sektörü yüzde 2,7, hizmetler yüzde 25,0, mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri yüzde 16,5, kamu yönetimi, eğitim, insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri yüzde 2,4 ve diğer hizmet faaliyetleri de yüzde 18,0 oranında azalma kaydetti.Hal böyle iken, 2018 yılından bu yana açıklanan büyüme oranlarında da revizyona gidildi.
* * *
TÜİK tarafından açıklanan ikinci çeyrek büyüme raporunun detaylarına bakıldığında;”2020 yılında yayımlanan Dış Ticaret İstatistikleri (Özel Dış Ticaret sisteminden Genel Dış Ticaret sistemine geçiş), Uluslararası Hizmet Ticareti İstatistikleri (UHTİ) ve Ödemeler Dengesi İstatistiklerinde (ÖDİ) yapılan revizyonlar nedeniyle, Ulusal Hesaplar sisteminde revizyon yapılmıştır.”açıklamasına yer verilirken, GSYH 2020 yılı ikinci çeyrek ilk tahmini; zincirlenmiş hacim endeksi olarak, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %9,9 azaldı. GSYH’yi oluşturan faaliyetler incelendiğinde; 2020 yılı ikinci çeyreğinde bir önceki yıla göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak; tarım %4,0, bilgi ve iletişim faaliyetleri %11,0, finans ve sigorta faaliyetleri %27,8, gayrimenkul faaliyetleri %1,7 arttı. Sanayi %16,5, inşaat sektörü %2,7, hizmetler %25,0, mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri %16,5, kamu yönetimi, eğitim, insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri %2,4 ve diğer hizmet faaliyetleri %18,0 oranında azalma gösterdi. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, bir önceki çeyreğe göre %11,0 azaldı. Takvim etkisinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, 2020 yılı ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %10,0 azalma kaydetti.
* * *
Üretim yöntemiyle GSYH tahmini, 2020 yılının ikinci çeyreği itibarıyla cari fiyatlarla bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %1,3 artarak 1 trilyon 041 milyar 643 milyon TL oldu. GSYH’nin ikinci çeyrek değeri cari fiyatlarla ABD doları bazında 153 milyar 180 milyon şeklinde gerçekleşti. Devletin nihai tüketim harcamaları, 2020 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak %0,8 azaldı. Yerleşik hanehalklarının tüketim harcamaları %8,6, gayrisafi sabit sermaye oluşumu %6,1 azalırken, Mal ve hizmet ithalatı, 2020 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak %6,3, ihracatı ise %35,3 azalma gösterdi. İşgücü ödemeleri ise, 2020 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %0,5 artarken net işletme artığı/karma gelir %2,4 azalırken, İşgücü ödemelerinin cari fiyatlarla Gayrisafi Katma Değer içerisindeki payı geçen yılın ikinci çeyreğinde %36,7 iken bu oran 2020 yılında %36,8 oldu. Net işletme artığı/karma gelirin payı ise %45,0’dan %43,9’a düştü.
* * *
Sonuç olarak, yıllık verilere dayalı olarak hesaplanan bağımsız yıllık gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), zincirlenmiş hacim endeksiyle 2019 yılında bir önceki yıla göre %0,9 arttı. Üretim yöntemine göre cari fiyatlarla GSYH, 2019 yılında bir önceki yıla göre %15,0 artarak 4 trilyon 320 milyar 191 milyon TL oldu. Gayrisafi yurt içi hasılada en yüksek payı 2019 yılında %18,3 ile imalat sanayi aldı. İmalatı, %12,4 ile toptan ve perakende ticaret; motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin onarımı ve %8,6 ile ulaştırma ve depolama sektörü izledi. Yıllık gayrisafi yurt içi hasılada en düşük pay hane halklarının işverenler olarak faaliyetleri için gerçekleşti. Kişi başına GSYH, 2019 yılında cari fiyatlarla 52 bin 316 TL, ABD doları cinsinden 9 bin 213 dolar oldu. 2019 yılında R- Kültür, sanat, eğlence, dinlence ve spor %18,4,D-Elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı %12,2 ve K-Finans ve sigorta faaliyetleri %6,9 ile en çok büyüyen sektörler oldu. F-İnşaat %8,6, C-İmalat sanayi %2,3, N- İdari ve destek hizmetleri faaliyetleri %2,2 ile en çok küçülen sektörler oldu. Yerleşik hanehalkı nihai tüketim harcamaları 2019 yılında bir önceki yıl zincirlenmiş hacim endeksine göre %1,5 arttı. Yerleşik hanehalkı tüketim harcamalarının cari değerlerle GSYH içindeki payı %56,5 oldu. Hanehalkı harcamalarında en yüksek payı alan harcama grupları sırasıyla, %21,8 ile gıda ve alkolsüz içecekler, %15,9 ile ulaştırma ve %14,5 ile konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar oldu. Devletin nihai tüketim harcamalarının GSYH içindeki payı 2019 yılında %15,5 olurken, gayrisafi sabit sermaye oluşumunun payı %25,9 olarak gerçekleşti