Ülkemizdeki kovid-19 koronuvirüs pandemi vakalarındaki gelişmeler incelendiğinde vaka sayılarında yavaş fakat sürekli gerileme görünüyorsa da, Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi Başkanı Sinan Adıyaman daha temkinli. Adıyaman, Evrensel Gazetesi’ne Türkiye’de 1. dalganın henüz atlatılamadığını ve vaka sayıları binin altına düşse de test sayısı düştüğü için vakaların azaldığını anlatırken, bu arada Bayram’dan önlemin şart olduğuna dair uyarılar da geliyor. Bu kapsamda Türkiye’de vaka temaslılarına test yapmaktan vazgeçildiğini hatırlatan Adıyaman’a göre; “Test sayısını artırıp filyasyon kurallarına uysanız vaka sayıları da artacak”şeklindeki vurgulamasına ek olarak;”Dünya Sağlık Örgütünün test sayısı artırılsın uyarılarına rağmen ülkemizde azaltıldığını belirten Adıyaman “Kurban Bayramı’nın kurban kesimi, bayramlaşma ve ev içi ziyaretler nedeniyle salgının hızlanmasında etkisi olacak” uyarısı da oldukça dikkat çekici görünüyor. Açıklamasını sürdüren Adıyaman’ın;”Sağlık Bakanı ‘1. dalgaya hakim olduk, salgın kontrol altında’ diyorsa yurttaşların rehavete kapılmasını engelleyemezsiniz uyarısında bulunan Adıyaman, 1. dalganın henüz atlatılmadığını, salgının hızının düşmediğini, bazı bölgelerde vakaların arttığını, yoğun bakımda yatan hasta sayısında artışın sürdüğüne” değinmesi de aslında kritik dönemin halen devam ettiğini gösteriyor.
* * *
Diğer taraftan “Kurban Bayramı’nda kesinlikle kamusal tedbir alınması şart. Bu önlemleri almazsanız bayramdan iki hafta sonra vaka artışını görürsünüz. Biz bunu 1 Haziran’da yeniden açılımın sonuçları sonrası yaşadığımız vaka artışlarıyla gördük” hatırlatmasında bulunan Adıyaman’ın, sonbaharda influenza (grip) salgını öncesi vaka sayılarını azaltmamız gerektiğini” belirtmesi de uyarı niteliğinde bir serzeniş. Hal böyle iken, DSÖ’den alınan bilgilere göre Aşıları kendi kamu finans bütçelerinden finanse edecek olan 75 ülke, Gavi'nin COVAX Peşin Piyasa Taahhüdüne (AMC) gönüllü bağışlarla desteklenebilecek 90'a kadar düşük gelirli ülkeyle ortaklık yapıyor. 165 ülkeden oluşan bu grup, dünya nüfusunun% 60'ından fazlasını temsil ediyor. Aşı İttifakı Gavi CEO'su Dr Seth Berkley,“COVAX, COVID-19 salgınının tek gerçek küresel çözümü”tanımlamasında bulunurken, “H1N1 salgını sırasında gördüğümüz gibi, kendi dozları için ödeme yapabilecekleri veya yardım isteyebilecekleri ülkelerin büyük çoğunluğu için, garantili bir doz payı almak ve kuyruğun arkasına itilmekten kaçınmak anlamına geldiğini de belirtiyor.
* * *
Aşı üreticileriyle kendi anlaşmalarını güvence altına alabilen ülkeler için bile, bu mekanizma için dünya lideri aşı adayları portföyü aracılığıyla, etkinlik gösteremeyen veya lisans alamayan bireysel adaylarla ilişkili riskleri azaltmanın da bir yolunu temsil ediyor. COVAX Tesisi, COVID-19 testlerine, tedavilerine geliştirme, üretim ve adil erişimi hızlandırmak için çığır açan bir küresel iş birliği olan COVID-19 Tools (ACT) Accelerator'ın COVAX sütununun (COVAX) önemli bir parçasını oluşturduğunu da ifade ediyor. COVAX, gelişmiş ve gelişmekte olan ülke aşı üreticileriyle ortaklaşa çalışan Salgın Hazırlık Yenilikleri Koalisyonu (CEPI) ve WHO tarafından yönetilmekte olduğuna da değinilirken, COVAX, COVID-19 aşılarının geliştirilmesini ve üretimini hızlandırmayı ve dünyadaki her ülke için adil ve adil erişimi garanti etmeyi amaçladığı hedefleniyor.
* * *
Sonuç olarak, Dünya Sağlık Örgütü Baş Bilim İnsanı Dr Soumya Swaminathan, “COVID-19 salgını, her sağlık krizi gibi, bize de fırsatlar sunuyor”söylemi yanı sıra “Herkes için uygun fiyatlı ve erişilebilir bir aşı, sistemik sağlık eşitsizliklerini ele almamıza yardımcı olacaktır. Bu hedefe ulaşmak ve salgının akut aşamasına bir son vermek için tüm ülkelerin COVAX'ı desteklemesine ihtiyacımız var. ” derken;” Bu çabaların başarısı nihayetinde hükümetlerden yeterli fon sağlanmasına ve aşı üreticilerinin küresel bir çözüm sunacak kadar büyük bir ölçekte katılmaya yönelik taahhütlerine bağlı olacaktır. Sunulan ilginin resmi ifadeleri bağlayıcı değildir; COVAX sütunu şimdi 165 ülkenin hepsiyle istişare sürecine başlayacak ve ülkelerin kendi iç bütçeleri yoluyla aşı finanse etmeleri, COVAX Tesisine katılımı güvence altına almak için Ağustos ayı sonuna kadar ön ödeme ve doz satın alma taahhüdü vermeleri gerekiyor.” Açıklamasıyla da yüreklere biraz olsun su serptiği izleniyor. Özetle gerçekte TTB açıklaması irdelendiğinde; kovid-19 koronovirüs pandemi vakalarının önlenmesi kapsamında alınan tüm tedbirlerin Mayıs ayını takip eden süreçte gevşetilmesinin hemen sonrasında toplumsal bilinç yapısının geldiği noktada sosyal mesafe, maske kullanımı ve el hijyenine uyulması konularında rehavete girilerek açıkça üç kuralın uygulanmasından kısmen vazgeçilmesine yönelik halk arasından yansıyan görsel kareler yanında; bunun karşılığı olan pandemi vakalarındaki göreceli dalgalanmalar gelinen çok kritik noktayı ibretle ve açıkça ortaya döküyor.