Global ekonomilerdeki gidişata belli ki kovid-19 koronovirüs vakaları darbesi etkili oldu. Bu yönde Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bölgesinde, küresel olarak yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınını önlemek için alınan tedbirlerin etkisiyle bu yılın ikinci çeyreğinde reel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) yüzde 9,8 daralmış durumda. OECD' nin son açıklanan yılın ikinci çeyrek büyüme verilerine göre. OECD bölgesinde bu yılın ilk çeyreğinde yüzde eksi 1,8 olarak gerçekleşen büyüme, yılın ikinci çeyreğinde yüzde eksi 9,8 olarak gerçekleşti. Söz konusu düşüş, OECD bölgesinde kaydedilen en yüksek düşüş olarak kayıtlara geçerken; OECD, daralmayı "Finansal krizin en yoğun olduğu 2009'un birinci çeyreğindeki yüzde 2,3 küçülmeden önemli ölçüde daha büyük küçülme" olarak nitelendiriyor. Geçici veriler baz alınarak yapılan hesaplamada ise, büyük ekonomilerden İngiltere'de aynı dönemde büyüme yüzde eksi 2,2'den yüzde eksi 20,4'e gerileyerek önemli bir düşüş kaydetti.Öte yandan da bu yılın ilk çeyreğine kıyasla ikinci çeyrekte büyüme oranı küresel ekonomilerden ABD'de yüzde eksi 1,3'ten eksi 9,5'e, Almanya'da yüzde eksi 2'den eksi 9,7'ye ve Fransa'da yüzde eksi 5,9'dan eksi 13,8'e geriledi. talya'da yılın ilk çeyreğinde yüzde eksi 5,4 olan büyüme, ikinci çeyrekte yüzde eksi 12,4'e düşerken ve Japonya'da ise büyüme yüzde eksi 0,6'dan yüzde eksi 7,8'e indi. Söz konusu dönemde Avrupa Birliği'nde (AB) büyüme yüzde eksi 3,2'den yüzde eksi 11,7'ye ve bu arada Avro Bölgesi'nde yüzde 3,6'dan yüzde eksi 12,1'e geriledi.
* * *
OECD bölgesinde yılın ilk çeyreğinde 2019'un aynı dönemine göre yüzde eksi 0,9 artan GSYH, ikinci çeyrekte 2019'un aynı çeyreğine göre yüzde eksi 10,9 azalış kaydetti. Yedi büyük ekonomi arasında ABD yüzde eksi 9,5 ile çeyreklik en düşük küçülme oranına sahip olurken, İngiltere yüzde eksi 21,7 ile en yüksek küçülme oranına sahip ekonomisi oldu.Hal böyle iken, yaz mevsiminin bittiği eylül ayına yaklaştığımız son dönemde ise sonbahar öncesi küresel ekonomilerin yeni bir dip yapması ihtimalinin yükseldiğine dair haber gelirken, bu arada da toparlanma yönündeki umutların da giderek azaldığına ve zayıfladığına tanık oluyoruz. Mevcut gelişmeler arasında ihracatı en yüksek konumda olan Almanya’daki tabloya baktığımızda; Ekonomi Araştırma Enstitüsü (IFO), Almanya için açıkladığı ağustos/2020 ayı ihracat beklentileri anketinin sonuçlarına göre; Almanya'da bu yılın temmuz ayında 7,5 puan olan Sanayi İhracat Beklenti Endeksi, ağustos ayında düşüşe geçti. Endeks, ağustosta 2,4 puan azalarak 5,1 puana indi.
* * *
Böylece endeks ağustos ayında yeni tip korona virüs salgını nedeniyle gördüğü rekor düşük seviyelerden 3 ay süren toparlanmasına son verdi. Ifo Başkanı Clemens Fuest, 2 bin 300 firmanın katıldığı ankete ilişkin yaptığı değerlendirme de, Alman ihracatçıların daha temkinli göründüklerinin altını çizerken, Fuest, otomotiv sektöründeki ihracat beklentilerinin geçen ay çok güçlü bir artışın ardından düştüğünü belirterek, makine ve teçhizat üreticilerinin ihracat krizinin üstesinden geldiğini, şimdilik düşüş beklemediklerini kaydetti. UEST, “Alman ihracatçıları ihracat yapılan birçok ülkedeki zorlu ekonomik durum göz önüne alındığında nispeten de iyi iş çıkarıyor.”şeklinde değerlendirmede bulunduğu görüldü. Almanya’nın ABD, Fransa, İspanya, İngiltere ve İtalya gibi önemli ticaret ortaklarında Kovid-19’un sebep olduğu ekonomik durgunluk Alman ihracatçılar için sıkıntı olmaya devam ederken, yılın ilk yarısında Almanya’nın ihracatı yüzde 13,4 düşerek 577 milyar euro seviyesine gerilediği belirtiliyor.
* * *
Sonuç olarak, bu yönde alınan son dakika haberlerine göre küresel piyasalar, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) tedavisine ilişkin haber akışı ve açıklanan makroekonomik verilerin etkisiyle oldukça karışık seyrediyor. Bu kapsamda kovid-19 tedavisine yönelik gelişmeler, açıklanan son makroekonomik veriler ve ABD ile Çin arasında birinci faz ticaret anlaşmasına ilişkin görüşmeler piyasalar üzerinde etkili olmaya devam ediyor. Öte yandan ABD'de dün açıklanan verilere göre, tüketici güven endeksi ağustosta geçen aya kıyasla 6,9 puan azalarak piyasa beklentisinin altında kalırken, yeni konut satışları ise temmuzda aylık yüzde 13,9 artarak Aralık 2006' dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.Verilerin ardından karışık seyreden New York borsasında, Dow Jones endeksi yüzde 0,21 azalırken, S&P 500 endeksi yüzde 0,36 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,76 değer kazanarak rekorlarına devam etti. Avrupa tarafında, Kovid-19 salgınının hane halkı tüketimini, ihracatı ve yatırımları olumsuz etkilemesiyle, ekonomisi, ikinci çeyrekte bir önceki çeyreğe göre yüzde 9,7 daralan Almanya' da, ağustos ayına ilişkin Ifo İş Dünyası Endeksi, yükselişini üst üste dördüncü aya taşıdı ve toparlanmanın devam ettiğine işaret etti.Bu gelişmelerle Almanya ve Fransa borsalarında yatay bir seyir izlenirken, İngiltere'de FTSE 100 endeksi Avrupa Birliği ile İngiltere arasında devam eden görüşmelere ilişkin belirsizliklerle yüzde 1,11 değer kaybetti. Neticede gerek küresel anlamdaki koronovirüs kovid-19 vakalarındaki gelişme durumu,gerekse etkili olabilecek aşının bulunması ve uygulan masındaki sorunlar ortadan kalkıncaya kadar belirsizliklerin yanı sıra ayrıca jeopolitik ve jeostratejik gelişmelerin durumu na göre küresel ekonomiler yönünden toparlanma 2025 yılları na doğru biraz daha uzun sürebilir.