Konunun hukuki boyutunu karmaşık terimlerden ve yanlış bilinenlerden arındırarak inceliyoruz.

Türkiye'de Çifte Vatandaşlığın Hukuki Statüsü

Başvuru sahiplerinin birçoğu için en kritik konu Türk pasaportunu koruyabilmektir. Türk hukuk sistemi ikinci bir vatandaşlığa sahip olunmasına tamamen olumlu yaklaşmakta ve bu süreci eksiksiz bir şekilde düzenlemektedir.

● Yasal Dayanak
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 44. maddesi uyarınca, Türk vatandaşları mevcut vatandaşlıklarını kaybetmeksizin yabancı bir devletin vatandaşlığını kazanma hakkına sahiptir.

● İdari Prosedür
Çifte vatandaşlık statüsünü korumak için devlet kurumlarından önceden izin alınması gerekmez; süreç tamamen bildirim esasına dayanır.

● Hukuki Sonuçlar
İkinci bir pasaport edinmek; kişinin Türkiye sınırları içindeki mülk edinme, miras, ticari faaliyet yürütme veya sosyal haklardan yararlanma yetkilerini kısıtlamaz.

Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu Nasıl İşler?

Bulgaristan tarafında vatandaşlık statüsünün kazanılmasına ilişkin hukuki dayanaklar ve kurallar Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu (Закон за българското гражданство) ile düzenlenmektedir. Bu kanun, Türkiye’den başvuranlar için resmi idari prosedürler sunar:

1. Esnetilmiş Şartlara Sahip Özel Programlar
   Bulgaristan mevzuatı, belirli başvuru sahibi kategorileri için kolaylaştırılmış hukuki şartlar öngörmektedir. Bu prosedürler; başvuru sahibinin Bulgaristan’da önceden ikamet etme zorunluluğu olmadan ve mevcut Türk vatandaşlığından feragat etme şartı aranmaksızın, hızlandırılmış sürelerde vatandaşlık almasına imkan tanır.
2. Genel Esaslara Göre Vatandaşlığa Kabul (Naturalizasyon)
   Sürekli ikamet amacıyla ülkeye taşınan yabancılar için kanunda öngörülen klasik yoldur. Sırasıyla geçici ve daimi oturum izinlerinin alınmasını, en az 5 yıl ülkede kesintisiz yaşamayı, Bulgarca dil sınavını geçmeyi и resmi gelir beyanını kapsar.
3. Özel Hizmet Karşılığı Vatandaşlık
   Ülkenin ekonomi veya kültür alanlarına sağlanan kayda değer katkılar nedeniyle, devlet kurumlarının kararıyla istisnai durumlarda uygulanan kanun maddesidir.

Hukuki Belgelendirme Sürecinin Aşamaları

Vatandaşlık edinme süreci, tamamen şeffaf bir idari prosedürden oluşur. Tüm belge işlemleri resmi devlet kurumları üzerinden yürütülür.

Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu’nun özel kategorilerinden yararlanan başvuru sahipleri için kolaylaştırılmış idari süreç şu şekildedir:

1. Dosyanın Hukuki Olarak Hazırlanması: Türkiye’deki Nüfus/Nüfus Müdürlüğü kurumlarından ve Bulgaristan’daki ilgili dairelerden kişisel belgelerin toplanması, yeminli tercümelerinin yapılması ve apostil/tasdik süreçlerinin tamamlanması.
2. Resmi Başvuru: Hazırlanan dosya, başvuru sahibi tarafından şahsen Sofya’da Adalet Bakanlığına veya Türkiye’deki diplomatik temsilciliklere (İstanbul, Bursa, Edirne Başkonsoloslukları veya Ankara Büyükelçiliği) teslim edilir.
3. İdari İnceleme: Belgelerin teslimi sırasında kısa bir kayıt mülakatının gerçekleştirilmesi ve sunulan verilerin devlet kurumlarınca incelemeye alınması.
4. Kararnamenin Çıkması: Hukuki sürecin sonunda Vatandaşlık Kararnamesi yayımlanır ve bu belgeye dayanarak AB standartlarında kimlik kartı ve pasaport düzenlenir.

Genel naturalizasyon yöntemi çok aşamalı bir süreç gerektirir: Önce geçici oturum, 5 yıl sonra daimi oturum alınır; vatandaşlık başvurusu ise ancak resmi Bulgarca sınavı geçildikten ve Türk vatandaşlığından çıkıldığı belgelendikten sonra mümkündür.

Özel hizmet karşılığı prosedürde ise sabit bir belge listesi bulunmaz; dosya bireysel olarak oluşturulur ve karar, Vatandaşlık Konseyi’nin onayının ardından doğrudan ilgili bakanlık (Kültür, Ekonomi veya Spor) tarafından verilir.

Başvuru Sahibi İçin Hukuki Sonuç

Türk mevzuatı ile Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu’nun sunduğu imkanların birleşimi, Türk vatandaşlarının tamamen yasal bir çerçevede ikinci pasaport almasına olanak tanır. Bu süreç, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığından doğan tüm hak ve yükümlülükleri eksiksiz korurken, aynı zamanda resmi olarak AB vatandaşı statüsü kazanılmasını sağlar.

Prof. Dr. Gülseren Seven kimdir?

Prof. Dr. Gülseren Seven, gastroenteroloji uzmanlık eğitimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Kliniği’nde tamamladı ve 2011 yılında gastroenteroloji uzmanı oldu.

Ankara Üniversitesi Gastroenteroloji Kliniği’nde aldığı eğitim, farklı gastroenteroloji alanlarında deneyimli öğretim üyeleriyle çalışma ve köklü bir akademik klinik ortamda yetişme fırsatı sundu. Bu süreç, Seven’ın klinik yaklaşımının ve mesleki altyapısının temelini oluşturdu.

Türkiye’ye dönüşünün ardından Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Gastroenteroloji Bilim Dalı’nda Prof. Dr. Hakan Şentürk ile çalışan Prof. Dr. Seven, EUS ve ERCP başta olmak üzere ileri endoskopik uygulamalar üzerine çalışmalarını sürdürdü. Bu dönemde pankreas ve safra yollarının değerlendirilmesi, EUS uygulamaları ve terapötik endoskopi alanlarındaki deneyimini geliştirdi.

Prof. Dr. Seven, Amerika Birleşik Devletleri’nde gerekli sınavları tamamlayarak ECFMG sertifikası aldı.

Seattle’daki Virginia Mason Medical Center’da girişimsel gastroentetolojinin öncülerinden Prof. Dr. Richard Kozarek ile yaklaşık iki yıl çalıştı. Bu süreçte özellikle ERCP, terapötik endoskopi, pankreas hastalıkları ve gastrointestinal sistem stentleme alanlarında deneyim kazandı.

Virginia Mason’daki çalışmalarının akademik yansımaları da oldu. Prof. Dr. Seven’ın Richard Kozarek ile birlikte pankreas hastalıkları ve ileri endoskopik tedavilere ilişkin uluslararası yayınları bulunmaktadır. Bunlar arasında kronik kalsifik pankreatitte pankreatik ekstrakorporeal şok dalgası litotripsisinin uzun dönem sonuçlarını değerlendiren çalışma da yer almaktadır.

Prof. Dr. Seven, ileri endoskopi alanındaki eğitimini Japonya’da da sürdürdü. Prof. Dr. Yutaka Saito ile çalışarak özellikle endoskopik submukozal diseksiyon (ESD) konusunda eğitim aldı.

Japonya’daki deneyimi, özellikle erken gastrointestinal sistem lezyonlarının ileri endoskopik yöntemlerle değerlendirilmesi ve tedavisine ilişkin bilgi ve becerilerini geliştirmesine katkı sağladı.

Prof. Dr. Seven’ın uluslararası ileri endoskopi deneyiminin bir diğer ayağını, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki University of North Carolina at Chapel Hill Gastroenteroloji ve Hepatoloji Bölümü’nde Prof. Dr. Todd H. Baron ile yaptığı çalışmalar oluşturuyor.

EUS ve ERCP alanındaki bu çalışmalar, Prof. Dr. Seven’ın özellikle ileri terapötik endoskopi ve EUS alanındaki deneyimini geliştirdi.

Bu iş birliğinin akademik yansımaları da bulunuyor. Prof. Dr. Seven, Todd Baron ile birlikte EUS eşliğinde pankreas kanalı drenajı üzerine 2024 yılında yayımlanan bir çalışmanın yazarları arasında yer aldı.

Başlıca çalışma alanları

Prof. Dr. Gülseren Seven’ın başlıca çalışma alanları şunlardır:

* EUS (Endoskopik Ultrasonografi)
* ERCP (Endoskopik Retrograd Kolanjiyopankreatografi)
* Terapötik ve ileri endoskopik uygulamalar
* Gastroskopi ve kolonoskopi
* Endoskopik submukozal diseksiyon (ESD)
* Gastrointestinal sistem stentleme
* Pankreas hastalıkları
* Safra yolları hastalıkları
* İnflamatuvar bağırsak hastalıkları
* Karaciğer hastalıkları
* Genel gastroenteroloji

ERCP nedir?

ERCP (Endoskopik Retrograd Kolanjiyopankreatografi), safra ve pankreas kanallarındaki hastalıkların uygun hastalarda tedavisinde kullanılan ileri bir endoskopik işlemdir.

Özellikle safra kanalı taşlarının çıkarılması, safra veya pankreas kanallarındaki darlıkların değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda stent yerleştirilmesi gibi tedavi edici girişimlerde kullanılır.

ERCP kararı; hastanın şikâyetleri, klinik bulguları, laboratuvar sonuçları ve ultrasonografi, MRCP veya bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilerek verilir. Günümüzde ERCP, uygun hastalarda ağırlıklı olarak tedavi amacıyla kullanılan ileri endoskopik yöntemlerden biridir.

EUS nedir?

EUS (Endoskopik Ultrasonografi), endoskopi ile ultrason teknolojisini bir araya getiren ileri bir görüntüleme yöntemidir.

Özellikle pankreas, safra yolları, mide ve sindirim sistemi çevresindeki yapıların ayrıntılı değerlendirilmesinde önemli bir role sahiptir. Diğer görüntüleme yöntemleriyle tam olarak açıklanamayan bazı bulguların daha ayrıntılı incelenmesine yardımcı olabilir.

Gerekli durumlarda EUS eşliğinde şüpheli alanlardan doku veya sıvı örneği alınabilir. EUS günümüzde yalnızca tanısal amaçla değil, uygun hastalarda çeşitli girişimsel ve terapötik işlemlerde de kullanılabilmektedir.

Akademik çalışmaları ve yapay zekâ araştırmaları

Prof. Dr. Gülseren Seven’ın akademik çalışmalarında ileri endoskopi, EUS, ERCP, pankreas hastalıkları ve terapötik endoskopi önemli bir yer tutuyor. Uluslararası bilimsel yayınları arasında pankreas hastalıkları, gastrointestinal sistem stentleri, EUS ve ileri endoskopik girişimlere ilişkin çalışmalar bulunuyor.

Daha yakın dönem akademik çalışmalarında ileri endoskopi ile yeni teknolojilerin kesiştiği alanlara da odaklanan Seven, yapay zekâ ve derin öğrenme yöntemlerinin endoskopik ve endosonografik görüntülerin değerlendirilmesinde kullanımına yönelik araştırmalarda yer alıyor. Bu çalışmalar arasında özellikle gastrointestinal stromal tümörler (GIST) ve kronik pankreatitin EUS görüntülerinin yapay zekâ yöntemleriyle değerlendirilmesine yönelik araştırmalar bulunuyor.

Klinik yaklaşımı

Prof. Dr. Seven’ın gastroenteroloji pratiğinde temel yaklaşım, hastayı yalnızca tek bir belirti veya tetkik üzerinden değil; şikâyetleri, klinik bulguları, laboratuvar sonuçları ve görüntüleme yöntemlerini bir bütün olarak değerlendirerek ele almaktır.

Özellikle EUS ve ERCP gibi ileri endoskopik işlemlerde doğru hastaya, doğru zamanda ve doğru endikasyonla uygun yöntemin seçilmesi büyük önem taşır.

Ankara Üniversitesi’nde aldığı gastroenteroloji eğitimi; Türkiye’deki akademik çalışmaları, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ileri endoskopi deneyimleri ve Japonya’daki ESD eğitimi, Prof. Dr. Seven’ın özellikle EUS, ERCP ve ileri terapötik endoskopi alanındaki çalışma profilinin temelini oluşturuyor.

Prof. Dr. Gülseren Seven, gastroenteroloji çalışmalarını başta ileri endoskopi, EUS ve ERCP olmak üzere pankreas ve safra yolları hastalıkları, inflamatuvar bağırsak hastalıkları, karaciğer hastalıkları ve genel gastroenteroloji alanlarında sürdürüyor.

Prof. Dr. Gülseren Seven kimdir?

EUS, ERCP ve ileri endoskopi çalışmaları

İSTANBUL – Gastroenteroloji uzmanı Prof. Dr. Gülseren Seven, özellikle ileri endoskopi, endoskopik ultrasonografi (EUS) ve ERCP alanlarındaki klinik ve akademik deneyimiyle öne çıkıyor. Başlıca çalışma alanları arasında terapötik endoskopi, pankreas ve safra yolları hastalıkları, inflamatuvar bağırsak hastalıkları, karaciğer hastalıkları ve genel gastroenteroloji yer alıyor. Seven, mesleki kariyeri boyunca Türkiye’deki akademik çalışmalarının yanı sıra Amerika Birleşik Devletleri ve Japonya’da ileri endoskopi alanında çalışma ve eğitim deneyimi kazandı.

Prof. Dr. Gülseren Seven kimdir?

Prof. Dr. Gülseren Seven, gastroenteroloji uzmanlık eğitimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Kliniği’nde tamamladı ve 2011 yılında gastroenteroloji uzmanı oldu.

Ankara Üniversitesi Gastroenteroloji Kliniği’nde aldığı eğitim, farklı gastroenteroloji alanlarında deneyimli öğretim üyeleriyle çalışma ve köklü bir akademik klinik ortamda yetişme fırsatı sundu. Bu süreç, Seven’ın klinik yaklaşımının ve mesleki altyapısının temelini oluşturdu.

Türkiye’ye dönüşünün ardından Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Gastroenteroloji Bilim Dalı’nda Prof. Dr. Hakan Şentürk ile çalışan Prof. Dr. Seven, EUS ve ERCP başta olmak üzere ileri endoskopik uygulamalar üzerine çalışmalarını sürdürdü. Bu dönemde pankreas ve safra yollarının değerlendirilmesi, EUS uygulamaları ve terapötik endoskopi alanlarındaki deneyimini geliştirdi.

Prof. Dr. Seven, Amerika Birleşik Devletleri’nde gerekli sınavları tamamlayarak ECFMG sertifikası aldı.

Seattle’daki Virginia Mason Medical Center’da girişimsel gastroentetolojinin öncülerinden Prof. Dr. Richard Kozarek ile yaklaşık iki yıl çalıştı. Bu süreçte özellikle ERCP, terapötik endoskopi, pankreas hastalıkları ve gastrointestinal sistem stentleme alanlarında deneyim kazandı.

Virginia Mason’daki çalışmalarının akademik yansımaları da oldu. Prof. Dr. Seven’ın Richard Kozarek ile birlikte pankreas hastalıkları ve ileri endoskopik tedavilere ilişkin uluslararası yayınları bulunmaktadır. Bunlar arasında kronik kalsifik pankreatitte pankreatik ekstrakorporeal şok dalgası litotripsisinin uzun dönem sonuçlarını değerlendiren çalışma da yer almaktadır.

Prof. Dr. Seven, ileri endoskopi alanındaki eğitimini Japonya’da da sürdürdü. Prof. Dr. Yutaka Saito ile çalışarak özellikle endoskopik submukozal diseksiyon (ESD) konusunda eğitim aldı.

Japonya’daki deneyimi, özellikle erken gastrointestinal sistem lezyonlarının ileri endoskopik yöntemlerle değerlendirilmesi ve tedavisine ilişkin bilgi ve becerilerini geliştirmesine katkı sağladı.

Prof. Dr. Seven’ın uluslararası ileri endoskopi deneyiminin bir diğer ayağını, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki University of North Carolina at Chapel Hill Gastroenteroloji ve Hepatoloji Bölümü’nde Prof. Dr. Todd H. Baron ile yaptığı çalışmalar oluşturuyor.

EUS ve ERCP alanındaki bu çalışmalar, Prof. Dr. Seven’ın özellikle ileri terapötik endoskopi ve EUS alanındaki deneyimini geliştirdi.

Bu iş birliğinin akademik yansımaları da bulunuyor. Prof. Dr. Seven, Todd Baron ile birlikte EUS eşliğinde pankreas kanalı drenajı üzerine 2024 yılında yayımlanan bir çalışmanın yazarları arasında yer aldı.

Başlıca çalışma alanları

Prof. Dr. Gülseren Seven’ın başlıca çalışma alanları şunlardır:

* EUS (Endoskopik Ultrasonografi)
* ERCP (Endoskopik Retrograd Kolanjiyopankreatografi)
* Terapötik ve ileri endoskopik uygulamalar
* Gastroskopi ve kolonoskopi
* Endoskopik submukozal diseksiyon (ESD)
* Gastrointestinal sistem stentleme
* Pankreas hastalıkları
* Safra yolları hastalıkları
* İnflamatuvar bağırsak hastalıkları
* Karaciğer hastalıkları
* Genel gastroenteroloji

ERCP nedir?

ERCP (Endoskopik Retrograd Kolanjiyopankreatografi), safra ve pankreas kanallarındaki hastalıkların uygun hastalarda tedavisinde kullanılan ileri bir endoskopik işlemdir.

Özellikle safra kanalı taşlarının çıkarılması, safra veya pankreas kanallarındaki darlıkların değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda stent yerleştirilmesi gibi tedavi edici girişimlerde kullanılır.

ERCP kararı; hastanın şikâyetleri, klinik bulguları, laboratuvar sonuçları ve ultrasonografi, MRCP veya bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilerek verilir. Günümüzde ERCP, uygun hastalarda ağırlıklı olarak tedavi amacıyla kullanılan ileri endoskopik yöntemlerden biridir.

EUS nedir?

EUS (Endoskopik Ultrasonografi), endoskopi ile ultrason teknolojisini bir araya getiren ileri bir görüntüleme yöntemidir.

Özellikle pankreas, safra yolları, mide ve sindirim sistemi çevresindeki yapıların ayrıntılı değerlendirilmesinde önemli bir role sahiptir. Diğer görüntüleme yöntemleriyle tam olarak açıklanamayan bazı bulguların daha ayrıntılı incelenmesine yardımcı olabilir.

Gerekli durumlarda EUS eşliğinde şüpheli alanlardan doku veya sıvı örneği alınabilir. EUS günümüzde yalnızca tanısal amaçla değil, uygun hastalarda çeşitli girişimsel ve terapötik işlemlerde de kullanılabilmektedir.

Akademik çalışmaları ve yapay zekâ araştırmaları

Prof. Dr. Gülseren Seven’ın akademik çalışmalarında ileri endoskopi, EUS, ERCP, pankreas hastalıkları ve terapötik endoskopi önemli bir yer tutuyor. Uluslararası bilimsel yayınları arasında pankreas hastalıkları, gastrointestinal sistem stentleri, EUS ve ileri endoskopik girişimlere ilişkin çalışmalar bulunuyor.

Daha yakın dönem akademik çalışmalarında ileri endoskopi ile yeni teknolojilerin kesiştiği alanlara da odaklanan Seven, yapay zekâ ve derin öğrenme yöntemlerinin endoskopik ve endosonografik görüntülerin değerlendirilmesinde kullanımına yönelik araştırmalarda yer alıyor. Bu çalışmalar arasında özellikle gastrointestinal stromal tümörler (GIST) ve kronik pankreatitin EUS görüntülerinin yapay zekâ yöntemleriyle değerlendirilmesine yönelik araştırmalar bulunuyor.

Klinik yaklaşımı

Prof. Dr. Seven’ın gastroenteroloji pratiğinde temel yaklaşım, hastayı yalnızca tek bir belirti veya tetkik üzerinden değil; şikâyetleri, klinik bulguları, laboratuvar sonuçları ve görüntüleme yöntemlerini bir bütün olarak değerlendirerek ele almaktır.

Özellikle EUS ve ERCP gibi ileri endoskopik işlemlerde doğru hastaya, doğru zamanda ve doğru endikasyonla uygun yöntemin seçilmesi büyük önem taşır.

Ankara Üniversitesi’nde aldığı gastroenteroloji eğitimi; Türkiye’deki akademik çalışmaları, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ileri endoskopi deneyimleri ve Japonya’daki ESD eğitimi, Prof. Dr. Seven’ın özellikle EUS, ERCP ve ileri terapötik endoskopi alanındaki çalışma profilinin temelini oluşturuyor.

Prof. Dr. Gülseren Seven, gastroenteroloji çalışmalarını başta ileri endoskopi, EUS ve ERCP olmak üzere pankreas ve safra yolları hastalıkları, inflamatuvar bağırsak hastalıkları, karaciğer hastalıkları ve genel gastroenteroloji alanlarında sürdürüyor.

https://www.instagram.com/profdrgulserenseven?igsi=bHFpcHh6ZTl1Ympm

Düzenlemeyi kaleme aldığı makalede ayrıntılı şekilde inceleyen Avukat Dilek Taş Delice, değişikliğin kamuoyunda ifade edildiği gibi yalnızca “belirsiz alacak davasının adının kısmi dava olarak değiştirilmesi” anlamına gelmediğine dikkat çekti.

Kısmi dava hukuk sisteminde daha önce de bulunuyordu. Yeni olan, kısmi davada başlangıçta talep edilmeyen bölümün aynı dava içerisinde bir defaya mahsus artırılabilmesi ve artırılan bölüm yönünden zamanaşımının ilk dava tarihinde kesilmiş sayılmasıdır.

Eski sistemde belirsizlik esas alınıyordu

Yürürlükten kaldırılan HMK 107’ye göre davanın açıldığı tarihte alacağın miktarının veya değerinin davacı tarafından tam ve kesin olarak belirlenmesinin imkânsız ya da objektif olarak beklenemeyecek olması durumunda belirsiz alacak davası açılabiliyordu.

Davacı, hukuki ilişkiyi ve talep ettiği asgari tutarı dava dilekçesinde belirtiyor; alacağın kesin miktarı bilirkişi incelemesi, hesap raporu veya yargılama sırasında elde edilen bilgilerle ortaya çıktığında talebini artırabiliyordu.

Bu artırma, iddianın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağına tabi tutulmuyordu. Usulüne uygun açılmış bir belirsiz alacak davasında zamanaşımının alacağın tamamı yönünden dava tarihinde kesildiği kabul ediliyordu.

Ancak hangi alacakların gerçekten “belirsiz” olduğu konusunda mahkemeler arasında farklı değerlendirmeler ortaya çıkabiliyordu. Aynı nitelikteki bir alacak bir mahkeme tarafından belirsiz kabul edilirken başka bir mahkeme tarafından belirlenebilir görülebiliyordu. Bu durum davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddedilmesi, süre kaybı ve hak arama özgürlüğü bakımından ciddi tartışmalara yol açıyordu.

Yeni sistemde belirleyici ölçüt alacağın bölünebilir olması

HMK 107’nin kaldırılmasıyla birlikte 31 Temmuz 2026’dan sonra açılacak davalarda ayrı bir belirsiz alacak davası bulunmuyor. Davacı, koşulları mevcutsa kısmi dava açabilecek.

Kısmi davada temel ölçüt, alacağın belirsiz olup olmaması değil, talep konusunun bölünebilir olmasıdır. Para alacakları kural olarak bölünebilir nitelikte olduğundan davacı, toplam alacağının yalnızca belirli bir bölümünü dava konusu yapabilecek.

Ancak dava dilekçesinde hangi alacak kaleminin ne kadarlık bölümünün talep edildiğinin açıkça belirtilmesi gerekiyor. Sadece düşük bir miktar yazılması veya talebin “şimdilik” şeklinde ifade edilmesi tek başına yeterli olmayabilir. Davanın açıkça kısmi dava olarak kurulduğunun dilekçeden anlaşılması önem taşıyor.

Eski ve yeni sistem arasındaki temel farklar

Talep yalnızca bir kez artırılabilecek

Yeni HMK 109/4’e göre davacı, talep konusunun dava dışında bıraktığı bölümünü tahkikat sona erinceye kadar aynı dava içerisinde bir defaya mahsus olmak üzere talep edebilecek.

Bu artırım için karşı tarafın açık rızası aranmayacak ve iddianın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı uygulanmayacak. Ancak davacının bu özel hakkı yalnızca bir defa kullanabilecek olması, artırım zamanını kritik hâle getiriyor.

Avukat Dilek Taş Delice’nin değerlendirmesine göre bilirkişi raporunun eksik veya hatalı olduğu bir aşamada aceleyle artırım yapılması, gerçek alacağın bir bölümünün dava dışında kalmasına neden olabilir. Buna karşılık artırımın tahkikat sonuna kadar yapılmaması da özel artırım hakkının kaybedilmesi sonucunu doğurabilir.

Bu nedenle bilirkişi raporlarına karşı süresinde itiraz edilmesi, hesaplamaların denetlenmesi ve bütün alacak kalemlerinin artırım öncesinde birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

Zamanaşımı korumasının sınırı var

Yeni düzenleme, artırılan bölüm yönünden zamanaşımının ilk davanın açıldığı tarihte kesilmiş sayılacağını açıkça hükme bağlıyor. Böylece davacı, talebini yargılama sırasında artırdığında artırdığı kısım bakımından dava tarihinden sonraki zamanaşımı süresinden etkilenmeyecek.

Ancak bu koruma sınırsız değil. Dava açılmadan önce zamanaşımına uğramış bir alacak, yeni düzenleme sayesinde yeniden talep edilebilir hâle gelmeyecek. Ayrıca dava içerisinde artırılmayarak dışarıda bırakılan bölüm yönünden zamanaşımı korumasının devam edeceği varsayılmamalı.

Taş Delice, yeni sistemde başlangıç talebinin sembolik bir rakamdan ibaret tutulmasının ve dosyanın son aşamasına kadar beklenmesinin ciddi risk oluşturabileceğini belirtti.

Zamanaşımı ile faiz aynı şey değil

Yeni düzenleme yalnızca zamanaşımının kesilme tarihini belirliyor. Faizin hangi tarihten itibaren işleyeceği konusunda ayrıca bir hüküm getirmiyor.

Bu nedenle artırılan kısım yönünden zamanaşımının ilk dava tarihinde kesilmiş sayılması, faizin de otomatik olarak aynı tarihten başlayacağı anlamına gelmiyor. Borçlunun daha önce temerrüde düşürülüp düşürülmediği, alacağın niteliği ve dava dilekçesindeki faiz talebi ayrıca incelenmeli.

Dava açılmadan önce ihtar, başvuru veya arabuluculuk yoluyla temerrüt gerçekleşmişse bunun belgelenmesi; faiz başlangıç tarihinin ve faiz türünün her alacak kalemi bakımından açıkça gösterilmesi gerekiyor.

Arabuluculuk süreci de önemini koruyor

Belirsiz alacak davasının kaldırılması, dava şartı arabuluculuk hükümlerini değiştirmedi. İşçi alacakları, ticari alacaklar ve tüketici uyuşmazlıkları gibi arabuluculuğun zorunlu olduğu alanlarda dava açılmadan önce bu sürecin tamamlanması gerekiyor.

Arabuluculuk başvurusunda yalnızca genel ifadeler kullanılması veya bazı alacak kalemlerinin başvuru dışında bırakılması, daha sonra bu kalemler yönünden dava şartı itirazıyla karşılaşılmasına neden olabilir.

Bu nedenle kısmi dava açılmadan önce arabuluculuk başvurusunun dava konusu yapılması planlanan bütün hukuki ilişkileri ve alacak kalemlerini kapsayacak şekilde hazırlanması önem taşıyor.

Eski davalar eski hükümlere göre devam edecek

Kanunda açık bir geçiş hükmüne yer verildi. Buna göre HMK 107’nin kaldırılmasından önce açılmış belirsiz alacak davalarında eski madde uygulanmaya devam edecek.

Dolayısıyla 31 Temmuz 2026’dan önce açılan belirsiz alacak davaları yeni düzenleme nedeniyle kendiliğinden kısmi davaya dönüşmeyecek. Bu davalar, açıldıkları tarihte yürürlükte bulunan HMK 107 hükümlerine göre sonuçlandırılacak.

31 Temmuz 2026’dan sonra açılacak davalarda ise artık belirsiz alacak davası adı altında ayrı bir dava türüne başvurulamayacak; uyuşmazlığın özelliklerine göre kısmi dava veya tam eda davası açılması gerekecek.

Giresun’daki alacak davalarını da doğrudan etkileyecek

Yeni düzenleme ülke genelinde olduğu gibi Giresun’da görülen işçi alacağı, ticari alacak, tazminat ve diğer para alacağı davalarını da doğrudan etkileyecek.

Avukat Dilek Taş Delice, yeni dönemde hazır veya standart dava dilekçeleriyle hareket edilmesinin ciddi hak kayıpları doğurabileceğine dikkat çekti. Dava açılmadan önce alacağın bölünebilir olup olmadığı, görevli ve yetkili mahkeme, arabuluculuk şartı, zamanaşımı, temerrüt, faiz ve ispat imkânlarının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

Yeni sistem belirsiz alacak davasındaki bazı korumaları kısmi davaya taşımış olsa da iki kurum birbirinin tamamen aynısı değil. Bu nedenle her uyuşmazlıkta dava türünün ve talep stratejisinin dosyanın somut özelliklerine göre belirlenmesi önem taşıyor.

Kentte ormanlık alanda incelemeler yapan Hüseyin Anacur ve Cemal Anacur bir ağacın içerisine giren arılar gördü. Ardından ikili, bulunduğu yerden balı aldı. Ağaç balının görüntüsü dikkat çekerken, bölgedeki doğal yaşamın sunduğu bu eşsiz ürün ilgi gördü.
Anacur, ağaç içinde bulduğu doğal balı görüntüleyerek o anları kayıt altına aldı.

Kedi köpeği annesi sanıyor
Daha çok kavgalarıyla bilinen kedi ile köpeğin görüntüsünün ibretlik olduğunu belirten vatandaşlardan Selda Ergin, "Galiba kedi köpeği annesi sanıyor. Aralarında çok güzel bir bağ oluşmuş. Köpek de kediye anne sevgisiyle yaklaşıyor. Daha önce böylesiyle hiç karşılaşmadım" diye konuştu.

İstanbul’da 4,5 aylık av yasağının ardından 1 Eylül itibariyle balıkçılık av sezonu açıldı. Sezon açılışı İstanbul Vali Yardımcısı Mustafa Kaya ve İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürü Suat Parıldar’ın katılımıyla Sarıyer Kireçburnu sahilinde gerçekleştirildi. Açılış töreninde Vali Yardımcısı Kaya ve İl Tarım ve Orman Müdürü Parıldar yaparken, Balıkçılar için İstanbul İl Müfütüsü Doç. Dr. Emrullah Tuncel dua okudu.

"Gelecek nesillere suyla, hayatla ve bereketle dolu denizler bırakmalıyız"
Törende konuşan, İl Tarım ve Orman Müdürü Suat Parıldar, "İlimizde 14 bini aşkın balıkçımız, 48 Su Ürünleri Kooperatifimizin ortağı konumundalar. 57 balıkçı barınağımız ile onlara hizmet etmeye çalışıyoruz. Amacımız balıkçılarımızın faaliyetlerini daha uygun, daha güvenli ve sürdürülebilir koşullarda gerçekleştirmelerini sağlamak, denizlerimizdeki kaynaklarımızı korurken balıkçılığımızı güvence altına almak. Balıklarımızın yılda en az bir kez üremelerine imkan sağlamalıyız. Birlikte gelecek nesillere suyla, hayatla ve bereketle dolu denizler bırakmalıyız. Bütün balıkçılarımıza kazasız, bereketli ve bol mahsullü bir av sezonu diliyorum" dedi.

"Ne kadar çok balık tutarsanız o kadar ucuz balık yiyeceğiz"
Balıkçılığın kutsal bir iş olduğunu ve balıkçılığın insanoğlu var olduğundan beri olan tarımdan eski bir meslek olduğunu belirten Vali Yardımcısı Mustafa Kaya, "Denizcilik deniz aşkı olmadan yapılacak bir meslek değil bu saatte çıkıyorsunuz gün ağarana kadar çalışıyorsunuz bu herkesin yapabileceği bir iş değil, bütün balıkçılarımızı canı gönülden tebrik ediyorum. Allah sizleri kazalardan belalardan esirgesin. Seferleriniz bereketli olsun. Ağlarınız dolu olsun inşallah. Bizler sizlerden gelecek balıkları bekliyoruz. Ne kadar çok balık tutarsanız o kadar ucuz balık yiyeceğiz. Hem sağlıklı hem doğal bütün sofraların en önemli besin kaynaklarından bir tanesi. Sofralarımızı bu nimetten mahrum bırakmadığınız için hepinize çok teşekkür ediyorum. Sezonumuzun hayırlı uğurlu olmasını diliyorum. Vira Bismillah, rastgele. Allah yolunuzu bahtınızı açık etsin" diye konuştu.

"Bu yıl bol bol palamut yiyeceğiz"
Bu yıl palamutun bol olacağını bekleyen Balıkçı Reisi Ahmet Bakar, "2026-2027 sezonu inşallah bu gece 00.00 itibariyle açılıyor. Öncelikle balıkçı arkadaşlarıma bu sezon hayırlı uğurlu, kazasız belasız geçsin diyorum. Bu sene palamut balığının görüntüleri çok. İnsanlarımız doya doya palamut, sarıkanat, çinekop yiyecek. Bu sene denizlerimiz çok verimli gözüküyor. Geçen sene çok hamsi oldu ama pek fazla tatmin etmedi. Herkes dondurucularını bol bol doldursun bir dahaki sene bu palamutu bulamayabiliriz" dedi.

ABD merkezli National Center for Missing and Exploited Children bünyesinde faaliyet gösteren CyberTipline, elektronik hizmet sağlayıcılarının ve bireylerin çocukların çevrim içi cinsel istismarına ilişkin bildirimlerini topluyor. NCMEC’in açıkladığı 2025 verilerine göre CyberTipline’a yıl içerisinde 21,3 milyon bildirim ulaştı. Bildirimlere eklenen görüntü, video ve diğer dosyaların toplam sayısı ise 61,8 milyona ulaştı.

Bu rakamlar küresel ölçekte işleyen oldukça geniş bir bildirim sisteminin varlığını gösteriyor. Ancak bir CyberTipline bildiriminin varlığı ile belirli bir kişinin cezai sorumluluğunun sabit olması arasında önemli bir hukuki ve teknik mesafe bulunuyor. Türkiye’de yürütülen soruşturmalarda esas mesele, yabancı kaynaklı bildirimin Türk ceza muhakemesi sistemi içinde hangi delillerle desteklendiği ve bildirime konu dijital işlemin belirli bir kişiyle ne ölçüde ilişkilendirilebildiğidir.

Ceza ve bilişim hukuku alanında çalışan Av. Ramazan Sertan Safsöz, NCMEC bağlantılı dosyaların klasik ceza soruşturmalarından farklı olarak yoğun bir teknik veri katmanı içerdiğine dikkat çekiyor. Safsöz’e göre raporda yer alan IP adresi, kullanıcı hesabı, zaman bilgisi veya dosya hash değeri tek başına okunmamalı, her veri kendi teknik anlamı ve dosyanın diğer delilleriyle bağlantısı içinde değerlendirilmelidir.

NCMEC ve CyberTipline Sistemi Nasıl Çalışıyor?

NCMEC bir mahkeme veya kolluk teşkilatı niteliğinde değil. Kurumun temel fonksiyonlarından biri, çocukların çevrim içi cinsel istismarına ilişkin bildirimleri toplamak, sınıflandırmak ve ilgili kolluk makamlarının değerlendirmesine sunmak. Elektronik hizmet sağlayıcılarının ABD mevzuatından kaynaklanan bildirim yükümlülükleri, CyberTipline sistemindeki veri hacminin temel kaynaklarından birini oluşturuyor.

Sosyal medya platformları, bulut depolama hizmetleri, mesajlaşma servisleri ve diğer çevrim içi hizmetler kendi sistemlerinde çocuk cinsel istismar materyali olduğundan şüphe edilen içeriklerle karşılaşabiliyor. Bildirim dosyasının kapsamı platforma ve somut olaya göre değişmekle birlikte kullanıcı hesabına ilişkin bilgiler, bağlantı kayıtları, tarih ve saat verileri, IP adresleri, dosya bilgileri, hash değerleri veya bildirime konu içeriğe ilişkin başka teknik kayıtlar CyberTipline raporunda bulunabiliyor.

NCMEC gelen bilgileri değerlendirdikten sonra olayın bağlantılı olduğu ülke veya bölgeyi belirlemeye çalışıyor. Türkiye ile ilişkilendirilen kayıtların yetkili makamların önüne gelmesi hâlinde, yabancı kaynaktan elde edilen ilk teknik bilgi Türk hukukunda yürütülecek soruşturmanın başlangıç verilerinden biri hâline gelebiliyor.

Bu aşamada önemli bir ayrım yapılması gerekiyor. NCMEC’in yaptığı işlem bir mahkûmiyet değerlendirmesi değil. Rapor, belirli bir platformda belirli bir teknik olayın meydana geldiğine ilişkin bilgi içeriyor. Bildirime konu hesabın veya internet bağlantısının hangi kişi tarafından kullanıldığı, eylemin iradi olup olmadığı ve Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen hangi fiile karşılık geldiği Türk soruşturma makamlarının topladığı deliller üzerinden belirlenmek zorunda.

Türkiye’de Dosyalar Çoğunlukla TCK m.226/3 Üzerinden Değerlendiriliyor

NCMEC bağlantılı soruşturmalarda Türk Ceza Kanunu’nun müstehcenlik suçunu düzenleyen 226. maddesi merkezi bir yere sahip. Özellikle maddenin üçüncü fıkrası, çocukların kullanıldığı müstehcen ürünlerin üretimini ve bu ürünlere ilişkin çeşitli dolaşım veya bulundurma hareketlerini ayrı yaptırımlara bağlıyor.

TCK m.226/3 kapsamında müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünlerin üretiminde çocukları, temsili çocuk görüntülerini veya çocuk gibi görünen kişileri kullanan kişi hakkında beş yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülüyor. Aynı ürünleri ülkeye sokan, çoğaltan, satışa arz eden, satan, nakleden, depolayan, ihraç eden, bulunduran veya başkalarının kullanımına sunan kişi bakımından ise iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası gündeme geliyor.

Kanun metninin çok sayıda farklı hareketi aynı fıkra içinde düzenlemesi, dijital dosyalarda fiilin doğru nitelendirilmesini önemli hâle getiriyor. Bir içeriğin cihazda bulunması, mesajlaşma uygulaması üzerinden gönderilmesi, bulut hesabına yüklenmesi veya başkalarının erişebildiği bir alana aktarılması aynı teknik hareket değil. Ceza sorumluluğu değerlendirilirken isnat edilen hareketin hangisi olduğunun somutlaştırılması gerekiyor.

NCMEC raporlarının önemli bölümü bir elektronik hizmet sağlayıcısının platformunda gerçekleşen işlemden kaynaklandığı için, dosyanın başlangıcında tespit edilen olay çoğu zaman fiziksel cihazda yapılan klasik bir aramada bulunan dosyadan farklı özellik taşıyor. Platform tarafından bildirilen veri ile sonradan şüpheliye ait cihazlarda elde edilen verinin aynı olup olmadığı ve iki veri kaynağı arasında teknik bağlantı bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılıyor.

NCMEC Raporu Mahkûmiyet Kararı Değil Başlangıç Delilidir

Bir NCMEC Raporu soruşturmanın başlamasına neden olabilecek güçlü teknik bilgiler içerebilir. Buna rağmen raporun varlığından doğrudan fail kimliğine geçilmesi ceza muhakemesinin ispat sistemi bakımından yeterli değildir.

Örneğin raporda belirli bir IP adresinin bulunması, belirtilen tarih ve saatte internet bağlantısının hangi abonelik üzerinden gerçekleştirildiğinin araştırılmasına imkân verir. İnternet aboneliğinin belirlenmesi ise ilgili dijital işlemi mutlaka abonelik sahibinin yaptığı anlamına gelmez. Aynı evde veya iş yerinde birden fazla kişinin bağlantıyı kullanması, kablosuz ağ erişimi, ortak cihazlar, dinamik IP yapısı ve bazı bağlantılarda CGNAT kullanılması kimliklendirme değerlendirmesini etkileyebilir.

Benzer durum kullanıcı hesabı bakımından da geçerli. Bir e-posta veya sosyal medya hesabının belirli bir kişi adına kayıtlı olması önemli bir veri olmakla birlikte hesabın olay tarihinde fiilen kim tarafından kullanıldığı ayrıca incelenebilir. Hesabın giriş kayıtları, kullanılan cihazlar, telefon numarası doğrulamaları, kurtarma adresleri, oturum bilgileri ve ele geçirilen cihazlardaki uygulama verileri ilişkilendirmeyi güçlendirebilir veya ilk kabulün yeniden değerlendirilmesine neden olabilir.

Ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi, dijital suçlamalarda teknik kimliklendirme sürecini özellikle önemli hâle getiriyor. Bir kullanıcı hesabıyla gerçek kişi arasındaki bağın varsayımla değil, mümkün olduğu ölçüde birbirini destekleyen verilerle kurulması gerekir.

Hash Değeri İçeriği Tanımlar Ancak Kullanıcı İradesini Göstermez

NCMEC dosyalarında sık karşılaşılan teknik kavramlardan biri hash değeridir. Hash, bir dijital dosyanın içeriğinden matematiksel yöntemle üretilen ve dosyayı tanımaya yarayan dijital bir değer olarak kullanılabilir. Bilinen çocuk cinsel istismar materyallerine ait hash değerleri platformların aynı veya eşleşen içerikleri tespit etmesinde önemli rol oynar.

Bir dosyanın bilinen bir içerikle hash eşleşmesi göstermesi, bildirime konu dijital materyalin niteliğinin belirlenmesinde güçlü teknik anlam taşıyabilir. Ancak hash değeri dosyanın belirli bir kişi tarafından hangi iradeyle elde edildiğini açıklamaz. Dosyanın cihaza nasıl geldiği, ne kadar süre bulunduğu, kullanıcı tarafından açılıp açılmadığı, başka bir kullanıcıya gönderilip gönderilmediği veya otomatik bir sistem tarafından senkronize edilip edilmediği farklı veri kaynaklarından araştırılmalıdır.

Dijital ceza soruşturmasının temel sorunlarından biri de teknik tespit ile manevi unsur arasındaki ilişkinin doğru kurulmasıdır. Bir dosyanın belirli bir kullanıcı hesabıyla teknik olarak ilişkilendirilmesi önemlidir ancak ceza hukuku bakımından kast değerlendirmesi yalnız hash kaydından çıkarılamaz.

Özellikle bulut sistemleri ve otomatik yedekleme özellikleri, dosyanın bir platform altyapısında bulunma biçimini etkileyebilir. Kullanıcının yaptığı manuel yükleme ile cihazdaki klasörün otomatik senkronizasyon nedeniyle bulut hesabına aktarılması teknik açıdan farklı süreçlerdir. Somut dosyada hangi senaryonun gerçekleştiğinin sistem kayıtlarından incelenmesi gerekir.

IP Adresi Tek Başına Fail Kimliğini Belirlemeyebilir

İnternet bağlantı kayıtları NCMEC dosyalarının önemli delil alanlarından birini oluşturuyor. Özellikle platform tarafından bildirilen tarih, saat ve IP bilgisinin Türkiye’deki internet servis sağlayıcısı kayıtlarıyla karşılaştırılması sonucunda ilgili aboneliğin belirlenmesi mümkün olabiliyor.

Bununla birlikte IP adresinin teknik niteliği gözden kaçırılmamalı. Dinamik IP kullanılan bağlantılarda aynı IP adresi farklı zamanlarda farklı abonelere tahsis edilebilir. Bu nedenle tarih ve saatin doğru olması kritik önem taşır. CGNAT kullanılan altyapılarda ise aynı dış IP adresinin aynı zaman diliminde çok sayıda kullanıcı tarafından paylaşılması mümkündür. Böyle bir durumda kaynak port bilgisinin bulunması kimliklendirme bakımından belirleyici hâle gelebilir.

Saat dilimi farklılıkları da incelemeyi etkileyebilir. Yabancı platform kayıtlarının UTC üzerinden tutulması, Türkiye’deki bağlantı kayıtlarının farklı saat düzeniyle gösterilmesi veya yaz saati hesaplamalarının yanlış yapılması, teknik kayıtların hatalı eşleştirilmesine yol açabilir.

Bu nedenle IP verisinin değerlendirilmesinde yalnız rakam dizisine değil, kayıt zamanı, saat dilimi, bağlantı türü, port bilgisi ve servis sağlayıcı cevabı birlikte ele alınmalıdır. Teknik zincirin her halkası birbirini doğruladığında kişinin bağlantıyla ilişkisi daha güvenilir biçimde değerlendirilebilir.

Dijital Materyallere El Koyma Soruşturmanın İkinci Aşamasını Oluşturabiliyor

NCMEC kaynaklı ilk tespitin ardından yürütülen soruşturmalarda cep telefonu, bilgisayar, tablet, harici disk ve diğer dijital materyaller inceleme konusu yapılabiliyor. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 134. maddesi bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve bilgisayar kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoymaya ilişkin özel usul hükümleri içeriyor.

CMK m.134 bakımından somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması ve başka surette delil elde etme imkânının olmaması aranıyor. Karar kural olarak hâkim tarafından, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise Cumhuriyet savcısı tarafından verilebiliyor. Savcının verdiği kararın kanunda belirtilen süre içinde hâkim onayına sunulması gerekiyor.

El koyma ve inceleme sürecinin teknik usule uygun yürütülmesi, dijital delilin güvenilirliği bakımından önemli. Sistem verilerinin yedeklenmesi, elde edilen kopyaların bütünlüğünün korunması ve incelemenin mümkün olduğunca adli kopya üzerinden yürütülmesi delilin sonradan denetlenebilmesine imkân sağlar.

NCMEC raporunda bildirilen içerikle cihazda bulunan dosyanın karşılaştırılması da bu aşamada yapılabilir. Aynı dosyanın cihazda bulunup bulunmadığı, dosyanın oluşturulma ve değiştirilme tarihleri, klasör yapısı, uygulama verileri, küçük resim kayıtları ve kullanıcı hareketleri farklı teknik sonuçlar ortaya çıkarabilir.

Bir Dosyanın Cihazda Bulunması ile Bilinçli Bulundurma Aynı Değerlendirme Değildir

Dijital sistemler kullanıcıların doğrudan görmediği çok sayıda geçici veya otomatik veri oluşturabiliyor. Tarayıcı önbelleği, mesajlaşma uygulamalarının medya klasörleri, küçük resim kayıtları, bulut senkronizasyonları ve geçici sistem dosyaları kullanıcının her dosyayı manuel olarak kaydettiği anlamına gelmez.

TCK m.226/3 kapsamında bulundurma isnadı yöneltildiğinde dosyanın dijital materyal üzerinde hangi biçimde bulunduğu önem kazanır. Kullanıcı tarafından belirli bir klasöre kaydedilmiş, tekrar açılmış veya sınıflandırılmış bir içerikle yalnız sistem önbelleğinde oluşmuş teknik bir kopya aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

Dosya sistemi kayıtları içeriğin ne zaman oluştuğu, hangi uygulamayla ilişkilendiği ve bazı durumlarda kullanıcı etkileşimi hakkında veri sağlayabilir. Bunun yanında tek bir teknik bulgunun her zaman kesin sonuca ulaşmaya yeterli olmayabileceği de dikkate alınmalıdır. Dijital inceleme farklı kayıtların birlikte yorumlanmasını gerektirir.

Silinmiş veriler bakımından da benzer yaklaşım geçerli. Bir dosyanın silinmiş alandan kurtarılması, geçmişte cihazda bulunduğunu gösterebilir. İçeriğin kullanıcı tarafından bilinçli biçimde tutulduğu, ne zaman silindiği veya silme işlemini kimin gerçekleştirdiği ise başka teknik verilere ihtiyaç gösterebilir.

Paylaşma ve Başkalarının Kullanımına Sunma Fiilleri Teknik Olarak Ayrıştırılmalı

NCMEC raporlarının önemli bir bölümü elektronik platform üzerinde gerçekleşen yükleme veya gönderim hareketlerinden doğabiliyor. Bir mesajlaşma uygulamasıyla dosya gönderilmesi, bulut bağlantısının paylaşılması veya içeriğin başka kullanıcıların erişebildiği bir hesaba aktarılması farklı teknik yöntemlerle gerçekleşebilir.

TCK m.226/3’te yer alan başkalarının kullanımına sunma hareketi değerlendirilirken içeriğin hangi yöntemle erişilebilir hâle geldiği somutlaştırılmalıdır. Tek kişiye gönderilen bir dosya ile herkese açık bir bağlantı üzerinden erişime sunulan içeriğin teknik yapısı aynı değildir. Fiilin hukuki nitelendirilmesi yapılırken platformun çalışma sistemi ve kullanıcı tarafından gerçekleştirilen işlemin niteliği göz önünde bulundurulmalıdır.

Örneğin bazı mesajlaşma uygulamalarında gönderilen medya dosyası otomatik biçimde bulut altyapısına yüklenebilir ve alıcıya doğrudan dosyanın kendisi yerine platform üzerindeki kayıt gösterilebilir. Bu teknik yapı bilinmeden yalnız sunucu kaydı üzerinden kullanıcının gerçekleştirdiği eylemin niteliğini belirlemek hatalı değerlendirmelere yol açabilir.

Platformdan temin edilen oturum ve işlem kayıtları, gönderilen mesajlar, dosyanın alıcısı, zaman çizelgesi ve cihaz incelemesinde elde edilen kayıtlar birlikte değerlendirildiğinde olayın teknik yapısı daha görünür hâle gelir.

Hesabın Ele Geçirilmesi İddiası Teknik Veriyle Sınanmalı

NCMEC bağlantılı dosyalarda sık karşılaşılan savunmalardan biri bildirime konu hesabın başka kişi tarafından kullanıldığı veya ele geçirildiği iddiasıdır. Hesap güvenliği ihlalleri teknik olarak mümkün olmakla birlikte, böyle bir iddianın dosyadaki kayıtlarla sınanması gerekir.

Platformun giriş kayıtlarında olağan kullanım dışında farklı ülke veya şehirlerden bağlantılar bulunması, yeni cihaz oturumları, parola değiştirme işlemleri, kurtarma adresi değişiklikleri veya platform tarafından gönderilen güvenlik uyarıları hesabın ele geçirilmiş olabileceğine ilişkin veri sağlayabilir.

Buna karşılık bildirime konu hareketin her zamanki cihazdan, olağan IP bağlantısından ve sürekli kullanılan oturum üzerinden gerçekleştirilmiş olması farklı bir teknik görünüm oluşturur. Hesap ele geçirilmesi savunması yalnız ihtimal olarak ileri sürülmek yerine mevcut kayıtlarla karşılaştırılmalıdır.

Aynı yaklaşım zararlı yazılım iddiaları bakımından da geçerli. Bir cihazdaki kötü amaçlı yazılımın kullanıcının bilgisi dışında dosya yükleyebildiği veya hesap üzerinde işlem yapabildiği ileri sürülüyorsa cihazın adli incelemesinde bu iddiayı destekleyen teknik izlerin bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Birden Fazla Kullanıcının Eriştiği Cihazlarda Kimliklendirme Güçleşebilir

Aile bireylerinin ortak kullandığı bilgisayarlar, iş yeri cihazları veya birden fazla kişinin erişebildiği tablet ve telefonlar NCMEC soruşturmalarında kimliklendirme sorunlarına neden olabilir. Cihazın belirli bir kişiye ait olması, cihazdaki her dijital işlemi aynı kişinin yaptığı anlamına gelmez.

Kullanıcı profilleri, oturum açma kayıtları, cihaz kilidi, biyometrik erişim, kullanılan uygulama hesapları ve olay zamanındaki diğer dijital hareketler fiilî kullanıcıyı belirlemeye yardımcı olabilir. Özellikle olay saatinde cihazı kimin kullandığının tartışmalı olduğu dosyalarda zaman çizelgesi önem kazanır.

Telefonun baz istasyonu verileri, başka uygulamalardaki kullanıcı hareketleri veya aynı zaman diliminde gerçekleştirilen iletişimler de belirli koşullarda yardımcı veri oluşturabilir. Bununla birlikte farklı veri kaynakları arasında uyum bulunması aranmalıdır.

Ceza muhakemesinin amacı cihazın sahibini cezalandırmak değil, suç teşkil ettiği ileri sürülen hareketi gerçekleştiren kişiyi delillerle belirlemektir. Dijital materyalin mülkiyeti ile dijital fiilin failinin aynı kişi olup olmadığı her somut olayın özelliklerine göre incelenmelidir.

İçeriğin Niteliği de Teknik İncelemeden Bağımsız Değil

NCMEC tarafından yapılan bildirimlerde platformun içeriği çocuk cinsel istismar materyali olarak değerlendirmesi önemli bir başlangıç verisidir. Türk ceza yargılamasında ise isnat edilen içeriğin TCK m.226 kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ayrıca ele alınır.

Özellikle kişinin yaşı konusunda tereddüt bulunan görüntülerde, yalnız yüzeysel görsel değerlendirmeyle sonuca ulaşılması problem yaratabilir. İçeriğin kaynağı, bilinen bir seriye ait olup olmadığı, varsa hash veritabanındaki sınıflandırması ve dosyaya ilişkin diğer bilgiler önem taşıyabilir.

TCK m.226/3’ün güncel metni yalnız gerçek çocukların kullanıldığı görüntüleri değil, üretim bakımından temsili çocuk görüntülerini ve çocuk gibi görünen kişilerin kullanıldığı içerikleri de kapsayan bir düzenleme içeriyor. Bu nedenle içeriğin hukuki niteliği belirlenirken kanun metnindeki kapsam ile dosyadaki materyalin özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.

İçerik incelemesinin yalnız genel nitelendirmeden ibaret kalması yerine, hangi dosyanın hangi gerekçeyle suç kapsamında kabul edildiğinin anlaşılabilir biçimde ortaya konulması savunma hakkı ve mahkemenin delili denetleyebilmesi bakımından önemlidir.

NCMEC Raporundaki Tarih ve Saat Bilgisi Dosyanın Omurgasını Değiştirebilir

Dijital soruşturmalarda zaman bilgisi çoğu zaman fail kimliğinin belirlenmesinde temel veri hâline gelir. Bildirime konu dosyanın platforma yüklendiği veya gönderildiği an ile IP tahsis kaydının aynı zaman çizelgesinde eşleştirilmesi gerekir.

Bir saatlik hatta bazı dosyalarda birkaç dakikalık fark, IP adresinin farklı bir aboneyle ilişkilendirilmesine neden olabilir. Özellikle dinamik IP altyapısında tarih ve saat kaydının doğruluğu kritik önem taşır.

Platformun hangi saat dilimini kullandığı, kayıtların UTC olarak mı tutulduğu ve Türkiye saatine dönüşüm yapılırken hangi yöntemden yararlanıldığı teknik raporda açıklanabilir olmalıdır. Hatalı saat dönüşümü üzerine kurulan abonelik tespiti, daha sonraki bütün kimliklendirme zincirini etkileyebilir.

Zaman çizelgesi yalnız IP eşleştirmesinde kullanılmaz. Mesajlaşma kayıtları, dosya oluşum tarihleri, uygulama oturumları ve cihazın diğer aktiviteleri aynı zaman ekseninde birleştirildiğinde olayın kronolojisi daha sağlıklı kurulabilir.

Platform Verisi ile Cihaz Verisi Birbirini Doğruluyorsa Delil Güçlenir

NCMEC raporunda belirtilen kullanıcı hesabının şüphelinin telefonunda aktif olarak bulunması, bildirime konu dosyanın aynı cihazda tespit edilmesi ve olay zamanındaki IP kaydının kullanılan internet bağlantısıyla eşleşmesi farklı delil kaynaklarının birbirini desteklediği bir görünüm yaratabilir.

Tersine, bildirilen hesabın cihazlarda bulunmaması, dosyanın ele geçirilen materyallerde tespit edilememesi veya IP eşleştirmesinin teknik belirsizlik içermesi hâlinde ilk raporun kişiyle bağlantısının daha kapsamlı araştırılması gerekebilir.

Bu nedenle NCMEC dosyalarında delil değerlendirmesi tek bir kayıt üzerinden değil, ilişkilendirme zinciri üzerinden yapılmalıdır. Platform verisi, internet servis sağlayıcısı kayıtları, cihaz incelemesi, hesap bilgileri ve kullanıcının beyanı aynı olayın farklı parçalarını oluşturur.

Av. Ramazan Sertan Safsöz’ün NCMEC bağlantılı dosyalarda özellikle vurguladığı noktalardan biri de teknik delillerin birbirinden bağımsız okunmaması gerekliliğidir. Bir IP kaydının anlamı hesap verisiyle, hesap verisinin anlamı cihaz incelemesiyle, cihaz incelemesinin sonucu ise bildirime konu hareketin zaman çizelgesiyle birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkar.

Kast Değerlendirmesi Dijital Delilin En Kritik Alanlarından Biri

TCK m.226 kapsamındaki değerlendirmede maddi hareketin tespiti kadar kişinin bu hareketi hangi iradeyle gerçekleştirdiği de önem taşıyor. Ceza hukukunda kastın varlığı olayın bütün koşullarından çıkarılır ve dijital dosyalarda teknik hareketler bu değerlendirmenin önemli parçalarından biridir.

Bir içeriğin manuel olarak seçilerek başka kullanıcıya gönderilmesi, dosyanın tekrar tekrar açılması veya belirli klasörlerde düzenli biçimde saklanması bilinçli kullanım değerlendirmesinde dikkate alınabilecek veriler oluşturabilir. Otomatik önbellek, senkronizasyon veya kullanıcının müdahalesi olmadan gerçekleşen teknik süreçler ise farklı biçimde ele alınmalıdır.

Dosyada tek bir içerik bulunması ile çok sayıda içeriğin belirli bir düzen içinde saklanması da aynı teknik görünümü yaratmaz. Ancak sayı tek başına kastın kesin göstergesi olarak kabul edilmemeli, dosyaların nasıl elde edildiği ve kullanıcı tarafından hangi işlemlerin gerçekleştirildiği araştırılmalıdır.

Ceza sorumluluğu dijital sistemin otomatik olarak yaptığı işlemden değil, kanunda suç olarak düzenlenen fiilin kişi tarafından kasten gerçekleştirilmesinden doğar. Teknik incelemenin önemli görevlerinden biri, otomatik sistem davranışı ile kullanıcı tarafından yapılan bilinçli işlemi mümkün olduğu ölçüde birbirinden ayırmaktır.

Yabancı Kaynaklı Teknik Rapor Türk Ceza Muhakemesinin Yerini Almıyor

NCMEC raporlarının uluslararası niteliği, raporun Türk hukukundaki delil değerlendirmesinden bağımsız olduğu anlamına gelmez. Türkiye’de yürütülen soruşturma ve kovuşturmalarda delilin hukuka uygun biçimde elde edilmesi, tartışılabilir olması ve sanıkla bağlantısının ortaya konulması gerekir.

Yabancı bir elektronik hizmet sağlayıcısının tespiti önemli ve kimi dosyalarda oldukça güçlü bir başlangıç verisi olabilir. Ancak raporu hazırlayan sistemin suçun manevi unsuruna veya gerçek fail kimliğine ilişkin nihai değerlendirme yapması söz konusu değildir.

Mahkemenin görevi NCMEC kaydının varlığını tespit etmekle sınırlı kalmaz. Bildirimin hangi teknik veriye dayandığı, bu verinin Türkiye’de elde edilen kayıtlarla uyumu, ele geçirilen cihazların inceleme sonucu ve sanığın savunması birlikte değerlendirilmelidir.

Teknik verinin tartışılabilir olması özellikle önem taşır. Savunmanın yalnız raporun sonuç bölümünü değil, mümkün olduğu ölçüde rapora temel oluşturan zaman, hesap, IP ve dosya kayıtlarını inceleyebilmesi adil yargılanma hakkının bir parçasıdır.

NCMEC Dosyalarında Savunma Hukuk ile Adli Bilişimi Birlikte Ele Almalı

NCMEC bağlantılı ceza davalarında yalnız TCK m.226’nın yorumlanması çoğu zaman yeterli olmaz. İsnadın teknik temeli dijital verilere dayanıyorsa savunmanın da aynı verileri anlayabilecek ve sorgulayabilecek bir yaklaşım geliştirmesi gerekir.

İlk aşamada raporun hangi platformdan kaynaklandığı, bildirimin hangi kullanıcı hesabıyla ilişkili olduğu, raporda IP ve port bilgisinin bulunup bulunmadığı, tarih ve saat kayıtlarının hangi zaman dilimine göre tutulduğu belirlenebilir. Ardından abonelik tespitleri ve platform kayıtlarıyla teknik uyum araştırılabilir.

Cihaz inceleme raporlarında yalnız kaç adet görüntü bulunduğuna bakılması yeterli olmayabilir. Dosyaların konumu, oluşum tarihleri, hangi uygulamayla ilişkili olduğu, kullanıcı tarafından açılıp açılmadığına ilişkin izler, silinme durumu ve bildirime konu içerikle eşleşme değerlendirilmelidir.

Böyle dosyalarda teknik bir savunmanın amacı dijital delili reddetmek değil, delilin gerçekte ne gösterdiğini belirlemektir. Aynı teknik inceleme sanık lehine bir belirsizliği ortaya çıkarabileceği gibi isnadı doğrulayan güçlü bağlantıları da gösterebilir. Ceza muhakemesi bakımından önemli olan, kararın teknik varsayımlar yerine denetlenebilir verilere dayanmasıdır.

Dijital Delilin Gücü Doğru İlişkilendirmeden Geliyor

NCMEC sistemi çocukların çevrim içi cinsel istismarının tespiti bakımından dünya çapında önemli bir bildirim ağı oluşturuyor. 2025 yılında CyberTipline’a ulaşan milyonlarca rapor, elektronik platformların çocukların korunmasına ilişkin denetiminin ulaştığı ölçeği de gösteriyor.

Türkiye’ye ulaşan bir bildirimin ceza dosyasına dönüşmesi hâlinde ise farklı bir hukuki süreç başlıyor. Platform tarafından yapılan tespit, Türk makamlarının elde ettiği delillerle birlikte ele alınıyor ve kişinin cezai sorumluluğu Türk Ceza Kanunu ile Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre değerlendiriliyor.

Bir NCMEC raporundaki hash eşleşmesi içeriği tanımlayabilir, IP adresi internet bağlantısını gösterebilir ve kullanıcı hesabı platformdaki hareketi belirleyebilir. Ancak bu verilerin kişinin bilinçli fiiliyle bağlantısı kurulmadan ceza sorumluluğunun bütün unsurları ortaya çıkmış olmaz.

NCMEC bağlantılı soruşturmalarda sağlıklı delil değerlendirmesi, raporun önemini küçümsemekle veya raporu tartışılmaz kabul etmek arasında bir tercih gerektirmez. Doğru yöntem, raporun içerdiği teknik verileri koruyarak her bir verinin neyi ispatladığını ve neyi tek başına ispatlamadığını belirlemektir.

Dijital ceza soruşturmalarının giderek daha fazla uluslararası platform verisine dayanması, hukukçuların teknik delili okuyabilmesini zorunlu hâle getiriyor. NCMEC dosyalarında da gerçek kişi, kullanıcı hesabı, IP bağlantısı, dijital içerik ve iradi hareket arasındaki zincir ne kadar doğru kurulursa maddi gerçeğe ulaşılması o ölçüde mümkün hâle geliyor.

Kaptan köşkü yanmış ve ağır hasar görmüş geminin mürettebatının saldırının ardından cankurtaran botlarıyla gemiyi terk ettiği öğrenildi. Karaya oturan gemi havadan görüntülendi.
Edinilen bilgiye göre, Rusya'nın Novorossiysk Limanı açıklarında saldırıya uğradığı belirtilen Rusya bayraklı "OMSKİY-107" isimli kargo gemisi, mürettebatın gemiyi terk etmesinin ardından Karadeniz'de sürüklenmeye başladı. Yaklaşık 108 metre uzunluğundaki gemi, sürüklenerek İstanbul'un Şile ilçesi Alacalı Sahili açıklarına kadar ulaştı.
Geminin kontrolsüz şekilde kıyıya doğru ilerlediğini gören vatandaşların ihbarı üzerine bölgeye Sahil Güvenlik ekipleri sevk edildi. Ekipler, kıyıya ulaşarak karaya oturan geminin bulunduğu bölgede güvenlik önlemi alırken, olayla ilgili inceleme başlatıldı.
Karaya oturan geminin kaptan köşkünün yanmış ve ağır hasar görmüş olduğu görüldü. Gemide bulunan mürettebatın saldırının ardından cankurtaran botlarıyla gemiyi terk ettiği öğrenildi. Saldırının ne zaman ve ne şekilde gerçekleştirildiğine ilişkin ise henüz net bir bilgi bulunmuyor.
Şile Alacalı Sahili açıklarında karaya oturan ve kıyıya oldukça yakın olduğu görülen gemi havadan görüntülendi.

Trabzon'un turizm merkezi Uzungöl, bölgede etkili olan yoğun yağışların ardından çevredeki dere ve yamaçlardan taşınan çamur ve sediment nedeniyle kahverengine büründü.
Çaykara ilçesindeki Uzungöl'de son günlerde etkili olan şiddetli yağışlar hayatı olumsuz etkilerken, meydana gelen taşkınlarla birlikte göle yoğun miktarda çamurlu su karıştı. Yağış öncesinde yeşil ve turkuaz tonlarıyla dikkat çeken Uzungöl'ün suyu, taşınan toprak ve balçık nedeniyle kahverengiye döndü.
Her yıl binlerce yerli ve yabancı turisti ağırlayan Uzungöl'de meydana gelen dikkat çekici renk değişimi, bölgeyi ziyaret eden turistlerin de ilgisini çekti. Gölün alışılmış görüntüsünden farklı olarak çamur rengine bürünmesi, ziyaretçiler tarafından cep telefonlarıyla görüntülendi.

İkizdere ilçesinde yaklaşık 2 bin 100 rakımda bulunan ve coğrafi işaretli meşhur Anzer balının üretildiği Anzer Yaylası’nda (Ballıköy), öğle saatlerinde aniden bastıran dolu etkili oldu. Sıcak havaların ardından aniden değişen hava koşullarıyla birlikte başlayan ve kısa sürede şiddetini artıran dolu yağışı nedeniyle yayla beyaza büründü.
Ağustos ayında yağan dolu karşısında şaşkınlık yaşayan yayla sakinleri ve turistler, bu anları cep telefonu kameralarıyla kaydetti. Yağışın bal üretimi yapılan kovanlar ve yayladaki bitki örtüsü üzerindeki etkisine ilişkin incelemelerin sürdüğü öğrenildi.

Ehliyet alma süreci, MEB tarafından yürürlüğe konulan yeni yönetmelikle değişiyor. Yıllardır uygulanan ve adayların ezberleyerek geçebildiği 'sabit parkur' yerine 'serbest güzergâh' adı verilen yeni bir sistem kademeli olarak hayata geçiriliyor. Eskişehir'de bir sürücü kursunun yetkilisi Salih Er, konuyla ilgili değerlendirmelerde bulundu. Yeni serbest sisteme göre yapılacak olan sınavın 1 saati bulacağını söyleyen Er, bu düzenlemenin profesyonel sürücüler yetiştirilmesi açısından güzel bir gelişme olduğunu ifade etti.

"Bu kararın devrim niteliğinde olduğunu düşünüyorum"

Düzenlenen yeni sınav yönetmeliği hakkında konuşan Salih Er, "Direksiyon sınav güzergahı tamamıyla değişiyor. Açıkçası bu kararın devrim niteliğinde olduğunu düşünüyorum. Çünkü daha önceki sınav sisteminde belirli bir güzergah üzerinden hareket ediliyordu. Getirilen serbest güzergah sınav sistemi ile aday sürücüler şehirde, ilde ve ilçede normal akan trafikte sınava başlayacak. Daha öncesinde iki duba arasında park sistemi yapılıyordu.

Yeni sistem ile gerçek araçlar arasında aday park etmeye çalışacak. Çevre yolunda da eğitim görecek ve belirli bir azami sürate ulaşılması sağlanacak. Bu sürate ulaştıktan sonra gerekirse alışveriş merkezlerinin otoparklarına kadar giriş çıkış yapması sağlanarak sınavı tamamlayacak. Daha önceki sınav sistemimiz yaklaşık 35 dakika sürüyordu. Yeni sınav yönetmeliği ise yaklaşık 1 saat gibi bir süre alması bekleniyor. Önceki sınav düzeninde direksiyon eğitimleri ortalama 14-16 saat sürmekteydi. Şu anda ise 24 saate yükselecek. Sınav güzergahı genişlediği için adaylar mecburen yüksek direksiyon eğitimi almak zorunda kalacaklar" ifadelerini kullandı.