İKTİSADİ PARAMETRELER NEGATİF SEYRİNİ SÜRDÜRÜYOR


Ahmet KIZILYAR

Ahmet KIZILYAR

Okunma 26 Eylül 2019, 00:08

EYLÜL/2019 AYI REEL KESİM GÜVEN ENDEKSİ NE DURUMDA?

Merkez Bankası tarafından gerçekleştirilen en son anket sonuçlarına göre;TCMB’nin imalat sanayinde faaliyet gös teren 1.792 işyerinin yanıtlarının ağırlıklandırılıp toplulaştı rılmasıyla elde edilen değerlendirmesinde; “2019 yılı Eylül    ayında RKGE, bir önceki aya göre 3,7 puan azalarak 98,8 seviyesinde gerçekleşmiştir. Endeksi oluşturan anket sorula       rına ait yayılma endeksleri incelendiğinde,son üç aydaki toplam sipariş miktarı, mevcut toplam sipariş miktarı, genel gi dişat, gelecek üç aydaki üretim hacmi, sabit sermaye yatırım harcaması, gelecek üç aydaki ihracat sipariş miktarı, mevcut mamul mal stoku ve gelecek üç aydaki toplam istihdam mik tarı olmak üzere tüm alt endekslerin RKGE’yi azalış yönünde etkilediği gözlenmektedir.”deniliyor. Bu çerçevedeki Mevsim sellikten arındırılmış reel kesim güven endeksi (RKGE-MA)  bir önceki aya göre 2,4 puan azalarak 99,7 seviyesinde gerçekleştiği açıklanırken,Son üç aya yönelik değerlendirmelerde, üretim hacminde artış bildirenler lehine olan seyrin azalış  bildirenler lehine döndüğü görülmektedir. İç piyasa sipariş  miktarında azalış bildirenler, ihracat sipariş miktarında ise  artış bildirenler lehine olan seyrin zayıflayarak devam ettiği gözlenmektedir.” İfadesine yer veriliyor.

                           *       *        *

Bu arada mevcut toplam siparişlerin mevsim normallerinin    altında olduğu yönündeki değerlendirmeler ile mevcut mamul mal stoklarının seviyesinin mevsim normallerinin üzerin de olduğu yönündeki değerlendirmelerin güçlendiği görül mektedir.”görüşüne ek olarak;”gelecek üç aya yönelik değer lendirmelerde, üretim hacmi ve ihracat sipariş miktarında artış bekleyenler lehine olan seyrin zayıfladığı, iç piyasa sipariş miktarında artış bekleyenler lehine olan seyrin ise azalış bekleyenler lehine döndüğü gözlenmektedir. Gelecek on iki  aydaki sabit sermaye yatırım harcaması ve gelecek üç ayda ki istihdama ilişkin artış yönlü beklentilerin zayıflayarak devam ettiği görülmektedir.”görüşünün de öne çıktığı izleniyor. Ayrıca Ortalama birim maliyetlerde,son üç ayda artış olduğunu bildirenler ile gelecek üç ayda artış olacağını bekleyenler lehine olan seyrin güçlendiği gözlenmektedir.Gelecek üç   aydaki satış fiyatı artış beklentilerinin ise zayıfladığı görülmektedir.Gelecek on iki aylık dönem sonu itibarıyla yıll ÜFE beklentisi bir önceki aya göre 1,6 puan azalarak yüzde      18,4 seviyesinde gerçekleşmiştir.”değerlendirmesi sonrası;” İçinde bulunduğu sanayi dalındaki genel gidişat konusunda, bir önceki aya kıyasla daha iyimser olduğunu belirtenlerin  oranı yüzde 13,0’e, daha kötümser olduğunu belirtenlerin  oranı ise yüzde 15,7’ye yükselirken, aynı kaldığını belirtenlerin oranı yüzde 71,3’e gerilemiştir.” Şeklinde yorumlamada bulunulduğu izleniyor.

                           *       *        *

Gerçekte reel kesim güven endeksinin düşmesinin arkasın   daki asıl nedene bir göz atıldığında;küresel anlamdaki etkinliğini sürdüren resesyonun(durgunluğun) gelişmiş ülkeler     yanında gelişmekte olan ülkelere de yansıması söz konusu  olurken,ayrıca talep daralmasının getirdiği negatif gelişmenin doğrudan reel anlamdaki imalat sektörlerine domino  örneğindeki gibi yayıldığı izlenmektedir.Öteden beri üretim  yerine elindeki mevcut stokları eritmeye çalışan reel sektör  kesimin aynı zamanda zaman zaman işçi çıkarmalara kadar  varan sonuçlara yol açtığı da bilinen bir durum.Nitekim bu     kapsamda değerlendirmede bulunan Uluslararası Para Fonu   (IMF),Türkiye’nin iç ve dış risklere karşı hassasiyetinin sürdü     ğünü ve hükümetin reform yapmaması halinde büyümenin sür dürülmesinin zorlaşacağını belirtirken;“Finans piyasalarındaki mevcut sükûnet, kırılganlığını koruyor,Rezerv düzeyi düşük ve    özel sektörün döviz borcu ile dış finansman ihtiyacı yüksek” açıklama sına ek olarak;” finansal istikrarı desteklemek ve orta    vade de daha güçlü ve daha kalıcı bir büyüme sağlamak için ban kaların ve şirketlerin bilançolarındaki kötü borçların temizlen     mesi gerektiğini belirterek;kredi verme olanaklarının daraltılması ve sadece düşük riskli kurumlara kredi verilmesi gerektiğini de vurguladığı görülüyor.

                                    *       *        *

Sonuç olarak,TCMB-TÜİK işbirliği ile yürütülen çalışma sonuç larına göre en son yayımlanan verilerde, tüketicilerin maddi du    rum ve genel ekonomiye ilişkin değerlendirmeleri ile gelecek dö nem beklentilerini yansıtan tüketici güven endeksi nin süreğenle   şen bir yapıda düşme kaybetmesi oldukça düşün dürücü.Mamafih   bu çerçevede TÜSİAD Başkanından ekonomi yönetimine getiri     len eleştirilerde; 5 temel soru durumundaki; bütçe,borç,enflasyon, rekabet ve yapısal reformlara ilişkin ana ögeler gündeme getirilir ken,yapılan vurgulamada Önümüz deki tablo açık: Rekabet gücü müz ve yatırım çekme potansi yelimiz azalıyor.Bu nedenle artık sadece makro hedeflere odak lanarak, kur bugün de artmadı diye sevinerek vakit kaybede meyiz. Artık hukuk sistemi, eğitim, işgücü ve vergi alanla rındaki reformlar gerçekleştirilmeli." uyarısına ek olarak; Son birkaç yılda yaşadığımız finansal dalgalanmalar dan sonra güvenin geri gelmesi için uzun vadeli bir istikrar programı lazım” derken, Kaslowski’nin, YEP için 5 temel sorunun netlikle ce vaplanması gerektiğini belirtmesi üstünde durul  ması gereken çok önemli olgular.TÜSİAD Başkanı’nın bu arada ayrıca” Sistemde bugün önemli ölçüde sağlıksız borç var,bunlar kre   di kanalının verimli işlemesine engel oluyor.Son dönemde 46 mil yar TL’lik kredinin aslında sorunlu olduğu ve takibe alınması gerektiği açık layan Kaslowski” Bu konuda daha fazla şeffaflığa ihtiyacımız var.Sorunlu kredilerle ilgili olarak en başından beri gerekli meka nizma ların kurulması gerek tiğinin altını çiziyoruz.Bazı çalışma    lar var ama piyasadaki risk algısı çok yüksek. Bu nedenle finansal istikrarı sağlayacak adım ların atılması gerekir ki ülke risk primi düşsün, finansal sis tem ihtiyaç duyduğu makul şartlar  da dış kay nağa ulaşabilsin.”şek lindeki uyarısını da dikkate almak gerekiyor.

Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.