ELEKTRİK VE DOĞAL GAZA YAPILAN ZAMMIN ENFLASYONA ETKİSİ


Ahmet KIZILYAR

Ahmet KIZILYAR

Okunma 03 Ekim 2019, 10:04

Bilindiği gibi elektrik fiyatları 1 Ekim’den itibaren geçerli olacak şekilde konut, sanayi ve ticarethaneler için %14.9 oranında artırıl   mıştı. İş Yatırım yapılan zammın enflasyon üzerinde olumsuz et kisi olacağını belirtirken;Kurum "Elektrik ücretinin tüketici fiyatı enflasyonu sepetindeki ağırlığı %3 seviyesine yakın. Dolayısıyla %15'lik bir zammın yıllık enflasyon üzerindeki etkisi de yaklaşık 0,45 puan oluyor." İfadelerine yer verildiği görüldü. Bu yöndeki         alınan son bilgilere göre, sanayi tarafında kullanılan elektriğe ya pılan zammın üretici fiyatlarından tüketici fiyatlarına gecikmeli etkisi olacağını belirten kurum yıl sonundaki enflasyon tahminini %12,5'te tuttuklarını belirtirken; İş Yatırım tarifelere yapılan zam mın elektrik perakende şirketleri üzerinde olumlu etkiye sahip ol duğunu belirterek "Dolayısıyla zamların Enerjisa ve halka açık olmayan elektrik perakende şirketlerine sahip olan Alarko Hol ding ve Zorlu Enerji için yapılan değerlendirmede sınırlı olumlu olmasını değerlendiriyoruz. Diğer taraftan maliyetlerinin %20-25'i elektrik alan çimento şirketlerinin kar marjlarını olumsuz et kileyebileceğini düşünüyoruz." Değerlendirmesi yapılıyor. Diğer      taraftan da Deniz Yatırım da yapılan zammın enflasyon üzerinde 45 baz puan etkisi olacağını, zammın maliyetleri içinde önemli bir kalem olduğundan çimento üreticisi şirketleri olumsuz etkile yeceğini bildirirken, Kurum "Öte yandan; Ak Enerji, Aksa Enerji, Turcas, Alarko Holding ve Sabancı Holding üzerinde BOTAŞ do ğalgaz fiyatlarını artırmadığı sürece potansiyel olarak olumlu etki etmesini bekliyoruz" değerlendirmesi de geldi

                                    *       *        *

Bu noktada yine temel girdilerden biri olan doğalgaz üzerinde     yeni bir zammın yapılması halinde de zincirleme etkinin ilişkili       olduğu tüm girdi maliyetlerine yansıması ise oransal seviyedeki         gerçekleştirilecek zamma bağlı.Bu konuda doğalgaz zammı ger           çekleşmeden yansımanın ne olacağını belirtmek mümkün değil. Ancak bugün TÜİK tarafından açıklanacak enflasyon verisinin      Blomberg anketine göre enflasyonun %10 seviyesine inmesi bek      leniyorsa da; bu yönde geliştirilen öngörülere göre Kevin Daly öncülüğündeki Goldman Sachs Analistleri yolladıkları bir notta yetkililerin güçlü büyüme isteği nedeniyle enflasyondaki düşü şün geçici olacağı belirtiliyor. Diğer tararftan da TÜİK enflasyon        verisi açıklaması arifesinde İstanbul Ticaret Odası'nın(İTO) 1995 bazlı verilerine göre, Eylül 2019 itibarıyla Ücretliler Geçinme İn deksi yıllık ortalama yüzde 17,54 ve Toptan Eşya Fiyatları İndek si yıllık ortalama yüzde 20,29 yükseldiği açıklandı. İstanbul'da, eylülde bir önceki aya kıyasla perakende fiyatlar yüzde 1,11 ar tarken, toptan fiyatlar yüzde 0,14 geriledi. İstanbul'da, eylülde  bir önceki aya göre perakende fiyatlarda yüzde 1,11'lik artış, toptan fiyatlarda ise yüzde 0,14'lük azalış kaydedilirken, söz konusu verilere yıllık bazda bakıldığında ise perakende fiyatlar da yüzde 13,13, toptan fiyatlarda yüzde 5,58 artış yaşandı. Pera kende fiyatlar,eylülde bir önceki aya kıyasla ulaştırma ve haber leşme de yüzde 7,95, kültür, eğitim ve eğlencede yüzde 4,87, sağlık ve kişisel bakımda yüzde 1,86, giyimde yüzde 1,53, ko nutta yüzde 0,64, gıdada yüzde 0,30 arttı, ev eşyası harcamala rında ise yüzde 0,08 azaldı.

                                    *       *        *

Diğer harcamalar grubunda ise perakende fiyatlar eylülde bir önceki aya göre değişmedi.Aynı dönemde toptan fiyatlar ise inşaat malzemelerinde yüzde 2,97, madenlerde yüzde 1,09, ya kacak ve enerji maddelerinde yüzde 1,02, işlenmemiş maddelerde yüzde 0,81 arttı. Bu dönemde, toptan fiyatların kimyevi maddeler de yüzde 1,98 ve gıdada yüzde 1,34 azaldığı, mensucat grubunda ise fiyat değişimi izlenmediği görüldü İTO’nun Eylül/2019 ayına

ait enflasyon verisi incelendiğinde; yıllık bazdaki perakende fiyat larda yüzde 13,13, toptan fiyatlarda da  yüzde 5,58 artış yaşan dığı açıklanıyor. Burada parakende fiyatlarındaki artışın toptan fiyatlar daki artıştan yüksek olması, toptan  ürün satan firmaların imalat ye rine daha ziyade stoktan çalıştıkları gerçeğini ortaya döküyor.Çok tabii olarak normal şartlarda de   ğerlendirmek gerekirse; bu durum talepteki daralmanın göreceli şekilde gerçekleşmesinden kaynakla nıyor.   

                                   *       *        *

Sonuç olarak,en son gelinen noktada temel girdilerdeki gerçekle       şen tüm zamları aşamalı şekilde gecikmiş tarzda yansıma pozisyo      nuna girerken,önümüzdeki aylar itibarıyla yıl sonu için hedefle        nen %12 lik enflasyon oranının tutturulması zorlaşacak gibi bir iz      lenim veriyor.Bir de buna enflasyonu olumsuz olarak tetikleyebi       lecek iç ve dış değişkenlerle jeopolitik ve siyasi gelişmeleri olaya         ilave ettiğimizde;Goldman Sachs analistlerinin güçlü büyüme iste     ğinden kaynaklanan yükselen enflasyon oranındaki inişin geçici   olabileceği tezini doğruladığı görülüyor.Açıkça belirtmek gerekir      se; bir de hiç hesapta olmayan Brent petrol fiyatlarındaki yükseliş yönündeki dalgalanmalarla döviz kurundaki piyasa koşullarında     gerçekleşen oynaklıklar da dikkate alındığında karşımıza hiç de umulmayan daha farklı durumlar da çıkabilir.Aslında olaya çekir      dek enflasyondaki seyir açısından baktığımızda en fazla  net po zisyonun çekirdek enflasyon üzerinde belirginleşeceğini görebil    mek de mümkün olabilir.Ancak önümüzdeki 2020 yılı için hedef lendiği telaffuz edilen %5 lik büyüme rakamına ait enflasyon he   deflemesinde ise yüksek büyümenin yüksek orandaki enflasyon an   lamına geleceğini de hatırda tutmak gerekiyor.

Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.